Anasayfa / Aile / Evlilik / Yaşantısal, İnsancıl Aile Danışmanlığı Kuramı

Yaşantısal, İnsancıl Aile Danışmanlığı Kuramı

Yaşantısal/insancıl aile danışmasının kuramsal kaynağı insancıl/varoluşçu danışma yaklaşımıdır. Carl Rogers, bireysel danışan-merkezli danışmayı aile danışmasına uyarlamıştır. Danışan merkezli yaklaşım etkili, samimi ilişkilerin gelişmesine önem verdiği için aile danışması alanına uygundur. Rogers, danışman’m uygun ortam yaratırsa, aile üyelerinin birbirlerine daha fazla güveneceğine inanır. Rogers uygun ortamın temel koşullarını şöyle sıralamıştır:

  • Samimiyet, saydamlık, kabul etme, olumlu saygı, ilgilenme, empati, katılımlı dinleme.

Danışan merkezli aile danışmasına göre, insanlar başkaları hakkındaki duygu ve düşüncelerini iletemedikleri için duygusal problemler geliştirirler. Çünkü bu kişiler genellikle cezalandırılmaktan korkarlar. Bu korku, çocuklukta tehdit edilince kazanılır. Tehdit edilen çocuklar insanlar ve dünyadan uzak dururlar. Burada danışman’ın rolü uygun koşulları yaratmaktır. Rogers’a göre, danışman model olarak aile üyelerini eğitir. Böylece aile üyeleri potansiyellerini geliştirirler (Fendi ve Weinhold, 1989).

Geştalt Yönelimli Aile Danışması

Geştalt yönelimli aile danışması, danışman’m rolünü danışanın kendi kaynaklarını nasıl etkisiz kullandığım fark etmesine yardımcı olmak ve hedeflerine ulaşmayı nasıl engellediklerini göstermek olarak algılarlar.Gestaltcı aile danışmanları, danışanın maksimum düzeyde bireyselliklerini kazanmalarına yardım ettikleri kadar, onların başka insanlarla da daha yaşamsal iletişim kurmalarına yardım ederler.Geştalt yönelimli aile danışmasının amaçları şunlardır;

Bireylere aile yapısı içinde hem kendisiyle hem de diğer aile üyeleriyle daha iyi aile yapısını geliştirmesine yardım etmek, Bireylerin bitirilmemiş işlerini tamamlamaları ve eski, aşina kalıplarını değiştirmeleri için benlik farkındalıklarını daha çok artırmalarına yardım etmektir.

Geştalt yaşantı döngüsü (Geştalt Experience Cyle) olarak adlandırılan model, yaşantının ana unsurlarını ve tamamlanmamış bir yaşantının nasıl tamamlanacağını gösterir. Bu döngü, çocukluğumuzda öğrendiğimiz duyumlar ve algılar ile başlar. Bu duyum ve algılar neleri yapamıyacağımızm mesajlarım içerir. Bu yaşantılar nedeniyle duyarlı hale geliriz. Farkındalık, bir şeye odaklaşma veya bir duyuma dikkat etmenin sonucunda ortaya çıkar.

Eğer danışan, çocukluğundaki olaylar hakkında karmaşık bir durumdaysa bu duyuma karşı üzüntü oluşturur. Geştalt aile danışmasının merkezinde, farkındalığı artırma ve insanların çocukluklarındaki olayların gerçeklerini anlamalarına yardımcı olma vardır Danışanın farkındalığı artarsa bedensel hareketleri canlanır.

Engellenmiş danışanların bedenleri gergin veya acı çekiyor olabilir.Bağlantı, bir sonraki ve belki de en önemli döngüsel evredir. İncinmiş insanlar samimi bağlantı kurmaya karşı direnç oluştururlar. Danışman,aile üyelerinin birbirleriyle bağlantı kurmaları için yeni yollar öğrenir. Bu döngünün son evresi geri çekilmedir.Geri çekilme, yaşantılar tamamlandıktan sonra ortaya çıkar. Danışman, danışanın bir yaşantıyı bırakmasına ve içsel çatışmasını çözmesine yardım eder.

Danışma Süreci ve Teknikler

Yaşantısal insancıl aile danışması, bireyleri değiştirme yoluyla aileyi değiştirmeye çalışır Danışma sürecinde içsel değişime de odaklanır. Yaşantısal / insancıl aile danışmasında, danışmanlar teknik kullanımında iki ayrı görüşü benimsemektedirler. Bazı danışmanlar oldukça yapılandırılmış teknikler kullanırken; bazıları da (örneğin C. Whitaker) kendi kişiliklerine, yaratıcılıklarına ve spontanlıklarına göre teknikleri kullanmayı tercih ederler. Şu an, yaşantısal / insancıl aile danışmanları bu iki görüşün ortasını benimsemektedirler.

Yaşantısal aile danışmasında,danışma süresini kısaca şöyle özetleyebiliriz:

  • Etrafında dolaşma: Başlangıçta, aile üyelerinin danışma oturumlarının amacı hakkında bilgileri yoktur ve üyeler karışıktırlar.
  • Danışmaya direnç: Aile üyeleri, duygu ve davranışlarını paylaşmada direnç gösterirler.
  • Geçmiş hakkında konuşma: Aile üyeleri, geçmişteki olaylar ve bu olaylar hakkındaki duygu ve düşüncelerini açıklarlar.
  • Olumsuz duygular: Aile üyeleri birbirlerine veya danışman’a şimdiki olumsuz duygularını paylaşmaya başlarlar.
  • Kişisel konuları ifade etme ve açıklama:Güven gelişmiştir.ailenin nasıl olması isteniyorsa o yönde değişmek için yardımcı olabilirler.
  • Şimdi ve buradaki duygularını tamamen ifade etme: o andaki duygularını açıklarlar.
  • Aile üyelerinin iyileştirici yetenekleri:Güven ve özgürlük atmosferi, kabul ve anlayışın ortaya çıkmasına izin verir.
  • Kendini kabul etme ve değişme:Aile üyeleri kendilerini oldukları gibi kabul ederler.Üyeler, kendi sorumluluklarını üstlenirler ve davranışlarının değişimini kontrol ederler.
  • Dış görünüşün yavaş, yavaş zayıflaması: Aile üyeleri arasında gerçek olmayan duygular gelişir ve bunlar bir norm olmaya başlar. Bu duygular az gerçektir veya savunmalardır. Gerçek duygu ve düşüncelerin ortaya çıkmasıyla, bu normlar yok olur.
  • Dönüt verme: Aile üyeleri birbirlerinden dönüt alır ve verirler.Ailede dönüte ihtiyaç vardır ve bu şekilde gelişebilirler.
  • Yüzleştirmenin oluşması: Aile üyeleri nezaket, incelik ve korumacılıklarını bırakır diğer savunmalarla yüz yüze gelirler.
  • Aile gelişimine yardım etme: Üyeler birbirlerine daha istikrarlı yardım ederler.
  • Aile etkileşimi: Aile kendisini bir birim veya bağımsız üyelerden oluşmuş bir grup olarak görmeye başlar. Ailenin sınırları bütün üyelerin katılımıyla gelişir.
  • Samimiyetin tamamen ifade edilmesi: Aile üyeleri birbirlerinin duygularını dinlemeyi ve kabul etmeyi öğrenmişlerdir. Bundan sonra ailede çıkacak anlaşmazlıklar çabucak ve kolay çözülür.
  • Değişmiş aile: birlik ve özerkliklerini yaşarlar. Aile üyeleri bu süreçte değerlerini keşfetmeyi ve belirlemeyi, kararlarını gözden geçirmeyi ve karar vermeyi, sorunları kabul etmeyi öğrenmişlerdir.

Danışman şunları yapar:

  • Semptomları açmak, kişiler arası stresi artırmak
  • Aile birliği duygusunu geliştirmek iletişimi artırmak.
  • Toplum bireyleriyle ve özellikle kültürel gruplarla bağlantıyı artırmak
  • Aile ve aile sınırlarının beklentilerini anlamak
  • Aileyi ve üyelerini fonksiyonlarını öğrenmeleri için teşvik etmek
  • Kuşaklar arasındaki ayrılığı artırmak
  • Aileye katılma, ondan ayrılma ve tekrar katılma gibi bir model sağlamak
  • Bireysellik söylemi ile karşılaştırmak
  • Aile üyelerini kendileri olmaları için cesaretlendirmek

Yaşantısal aile danışmanlığında, yaygın olarak kullanılan yapılandırılmış teknikler şunlardır:
1.Aile potresi,
2.aile resmi,
3.aile kuklası
4.Geştalt teknikleri.

Aile potresi 4 adımda gerçekleştirilir:

  • Tabloyu oluşturma
  • Rol oynayanları seçme
  • Bir potre yaşatma
  • Potre süreci (Gladding, 1998).

Kullanılan Aile Resimleri

Katılımlı aile karalaması (joint family scribble). (Gladding, 1998).
Birleşmiş aileyi resmetme (conjoint family drawing) (Nichols ve Schwartz, 1998).
Ailenin yaşam alanını sembolik resmetme (symbolic drawing of family life spacej) (Gladding, 1998). Aile kuklası tekniğinde (Irwin ve Malloy) bir aile üyesinin kuklaları kullanarak bir hikaye anlatması istenir. Bu tekniğin orijinali,çocuklarla yapılan oyun terapisinde kullanılır.

Rol oynama tekniği (role playing). Geçmiş olayları anımsatırlar ve arzular veya gelecekteki olaylara karşı duyulan korkular önemsenir. Kempler ebeveynleri rol yapmaları için cesaretlendirir.Eğer oturumlarda herhangi bir üyenin şu ana dikkati çekilmek isteniyorsa, danışman Geştalt yaklaşımının “hemen orada” (there and then) tekniklerini kullanabilir.

Yaşantısal / insancıl aile danışmasında, aşağıdaki tekniklerde sıkça kullanılmaktadır:
1.Semptomları yeniden açıklama
2.Aile üyelerini hayal güçlerini açıklamaları için teşvik etme
3.İç ruhsal problemleri kişiler arası strese dönüştürme
4.Bir aile üyesinin sıkıntılarını artırma ve abartma
5.Görüşmede çocuklarla oynama
6.Bireyleri yüzleştirirken duyguları kullanma
7.Eğer ulaşırlarsa birincil sürecin önerilerini spontan paylaşma
8.Aile üyelerine kendilerine zıt olan rolleri oynamaları için teşvik etme
9.Sevgi ve nefreti birbirlerine zıt duygular olarak değil de bağlı, eş duygular olarak görme (Carlson, Sperry ve Lewis, 1997).

Yaklaşımın Güçlü ve Sınırlı Yanları

İnsanların kendi davranışlarının sorumluluklarını almaya sağlar.Evrensel olarak insanı anlamak için taslak oluşturur.Bireylerin kendilerini geliştirmelerine ve potansiyellerini çıkarmalarına yardım eder. Problemleri çözebilme gücüne kavuşmalarına sağlar.Şu ana odaklandırılır. Farkındalıkları artırılır. Geçmişe üzerine duran yaklaşımlara süreç daha kısadır.

Sınırlı yanları, danışmanların birçok uygulaması sistem yönelimi değildir.Tavsiye yönelimli ve bireyseldir.Birçok teknik ödünç alınmıştır. Danışanlar kavramların dilini anlamakta zorlanır. Krizdeki ailelerle iyi çalışılmaz.En çok sözü edilen temsilcileri Virgina Satir ve Carl Whitaker?dır.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

2015 Aile Danışmanlığı Sertifika Programı Kayıtları Başladı

2015 yılının en etkin “Aile Danışmanlığı Kampanyası” Başladı. Uzaktan eğitim yöntemiyle yapılacak olan aile danışmanlığı …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir