Anasayfa / Klinik Psikoloji / “Yas Tutma” Sürecini Sağlıklı Atlatabilmenin Yolları

“Yas Tutma” Sürecini Sağlıklı Atlatabilmenin Yolları

Her birey mutlaka kayıplar yaşamıştır ya da yaşayacaktır.İnsan bunu bilse de, hatta bazen kendini buna hazırlasa da, bir yakınını kaybedince, duygusal dengeleri altüst olur ve bununla baş etmek zordur.

Yas tutma; çok sevilen bir insanın ölümü, önemli bir ilişkinin bitmesi gibi kayıplar sonrasında yaşanılan normal bir süreçtir. Bu süreci doğal olarak yaşadığında, kişi kayıpla sağlıklı bir şekilde baş etmiş ve güçlenmiş olur. Bu yas tutma süreci sonunda insan yaşadığı kaybı, yaşamının parçası haline getirerek bununla yaşamayı öğrenir. Bu, kaybedilen kişiyi unutmak ya da artık sevmemek anlamına gelmez. Sadece kaybı ve bununla ilgili hisleri kabullenmeyi ve böylece yaşamı sürdürmeyi sağlar.Yas tutma süreci normal ve doğal olsa da oldukça zordur ve atlatmak için zaman, cesaret ve destek gerekir.

Kayıp/Yas Tepkileri

Her insan birini kaybettiğinde çok farklı duygusal, fiziksel ve davranışsal tepkiler verir. Bu tepkilerin yoğunluğu, yaşanılan olaya göre de değişir. Aşağıdaki çoğu insanın bir kayıp karşısında verdiği tepkileri görebilirsiniz.

Duygusal: Şok, üzüntü, öfke, suçluluk, suçlama, kaygı, korku, yalnızlık, yorgunluk,çaresizlik, uyuşma, isteksizlik, umutsuzluk, özgür hissetme

Fiziksel: Midede boşluk duygusu, kalpte ve boğazda sıkışma, gürültüye karşı duyarlılık, hissizlik, nefeste darlık, güçsüzlük

Düşünsel: İnanamama, düşüncede dağınıklık/karışıklık, çarpık/hatalı düşünceler, dikkat dağınıklığı, unutkanlık, rahatsız edici düşünce veya rüyalar

Davranışsal: Uyku ve yeme bozuklukları, dikkatsiz veya takıntılı davranma, alkol ya da başka bir madde kullanma, sosyal çevreden ve kaybedileni hatırlatan uyaranlardan kaçma ve/veya bu uyaranlardan ayrılamama

Yas Tutma Süreci Nasıl Gelişir ?

Kayıptan sonra yas sürecinde kişi kaybı kabullenip yaşamını yeniden düzenleyinceye kadar aşağıda görebileceğiniz çeşitli aşamalardan geçer. Bu aşamaların sırası, süresi ve yoğunluğu herkes için değişir.

1.İnanmama / İnkar: Hiçbir şey olmamış gibi davranma, gerçeği reddetme.

2.Şok ve uyuşma: Kaybın olduğu/öğrenildiği ilk zamanlarda yaşanır ve kişi kayıp gerçeğini bilse de bununla ilgili bir şey düşünemez ve hissedemez.

3.Arzu etme: Bu aşamada kaybedilen kişinin geri gelmesi arzu edilir ve beklenir. Bu arzu gerçekleşmeyince kızgınlık/öfke hissetmek bu sürecin önemli bir parçasıdır.

4.Çaresizlik: Kaybı önleyemedikleri için ve kaybedilen kişiyi geri getirmek adına elden hiçbir şey gelmediği için suçluluk ve çaresizlik hissedilir. Yoğun bir acı ve üzüntü yaşanır.

5.Davranışları ve hayatı düzenleme: Kaybedilen kişiye karşı özlem duyulur ancak bir yandan gündelik yaşama devam edilir ve insan yeniden sevinmeye, üzülmeye, kızmaya, merak etmeye başlar.

Acının hafiflemesi ve devam edebilmek için kaybın gerçekliğini kabullenmek, acıyı yaşamak ve yas tutmak, kaybedilen kişinin içinde olmadığı bir dünyaya uyum sağlamak ve yaşamın diğer alanlarıyla ilgilenmeye başlamak önemlidir. Bunlar hiç olmayacakmış gibi görünse de unutmayın kayıp yaşamın doğal bir parçası ve yas da bizim buna verdiğimiz doğal bir tepkidir. Artık klişe haline gelmiş olsa da doğru olan bir şey var: Zaman yaraları iyileştirir.

Yas Tutma Sürecini Sağlıklı Atlatmak için Öneriler

Mutlaka sizi iyi dinleyebilecek ve anlayabilecek birisiyle konuşun.Buna yalnız katlanmak zorunda değilsiniz. Güvendiğiniz birine yaşadığınız her şeyi anlatın.

Aileden birini kaybettiyseniz evde herkes farklı tepkiler veriyor olabilir ve duygularınızı diğer aile üyeleriyle paylaşmak zor olabilir.1010Onları daha çok üzmekten ya da zayıf görünmekten korkmayın.Konuşmak, hatırlamak ve paylaşmak hepinize iyi gelecektir. Arkadaşlarınız da size destek verebilirler. Sizi anlamayacaklarını düşünerek onlardan uzaklaşmayın.

Daha önce kayıp yaşamış bir kişiyle konuşun. Bu hem size hem ona iyi gelecektir.

Yaşadığınız duygu ve tepkileri kabul etmeye çalışın, mümkün olduğunda bunları ifade edin.Çünkü bu yaşadıklarınız çok normal. Kendinize yas tutmak için izin verin, bunu engellemeyin.

Yasın uzun bir süreç olduğunu kabullenin, acele edip bir an önce her şeyi silmeye çalışmayın ama hiç geçmeyeceğini de düşünmeyin. Sabırlı olun.

Ağlamaktan kaçınmayın. Güçlü olmalısın, Ne kadar güçlü hiç ağlamadı gibi sözleri önemsemeyin. Ağlamak çok doğaldır ve rahatlamanızı sağlar.

Konuşmak çok zor geliyorsa yazarak ya da resim yaparak duygularınızı ifade etmek de iyi gelebilir.

Yıldönümleri, doğum günleri, bayramlar gibi özel günler sizin için zor geçebilir. Buna hazırlıklı olun.

Yaptığınız ve yapamadığınız şeyler için kendinizi affedin.

Cenaze, dua, mezarlığa gitmek zor gelse de acınızı yaşamanızı ve ifade etmenizi sağlar.Diğer insanların size destek olduğunu, yalnız olmadığınızı ve yaşamın devam ettiğini görmek iyi gelebilir.

Yavaş yavaş okul, iş gibi normal aktivitelerinize geri dönün. Zorlanıyorsanız bir program hazırlayın ve onu takip edin. Sosyal aktivitelerden uzaklaşmayın. Yapabildiğiniz kadar müzik dinleyin, kitap okuyun, yürüyüşe çıkın.

Fiziksel ihtiyaçlarınıza (uyku, yemek, sağlık) özen göstermek çok önemlidir. İhmal etmeyin.

Bazı yöntemler anlık rahatlama sağlasa da uzun vadede yas sürecini zorlaştırır.

Önerilerimiz

  • Acıyla baş etmek için alkol ya da başka maddelere yönelmeyin.
  • Duygularınızı hafife almayın ve yok saymayın.
  • Unutmak için kendinizi iş ya da derse adayarak yormayın.
  • Size yardım etmeye çalışanlara kızıp uzaklaştırmayın.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Ölüm ve Ölümün Kavramının Tanımları

Ölüm ve yaşam birbirinden çok farklı  kavramlar olarak görünse de kimi görüşe göre yaşam ve ölüm …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir