Anasayfa / Aile / Evlilik / Virgina Satir ve Carl Whitaker Aile Danışmanlığı Kuramları

Virgina Satir ve Carl Whitaker Aile Danışmanlığı Kuramları

Virginia Satir

Bir sosyal hizmet uzmanı olan Virginia Satir, bu yaklaşımda en çok tanınan liderlerden birisi olmuştur.Ailenin heyecansal sisteminin,ailenin iletişiminde ifade edildiğine inanan Satir, duygularını ortaya çıkartmak için önemli teknikler geliştirmiştir. Ailenin duygusal sistemine önem veren Satir, aile iletişim kalıpları üzerinde durmuştur.Bütün insanların büyüme ve gelişme için çaba harcadığına inanır ve gelişimde ilk yıllara dikkati çekmiştir. Satir?a göre İnsanın büyümesinde özellikle 3 faktör önemlidir.
1. Değişmeyen genetik özellikler; bunların insanı duygusal ve fiziksel özelliklerini belirler.
2. Gelişim süreci içinde öğrenme ile kazanılan özellikler.
3. Sabit akıl beden etkileşimidir.

Olumlu bir benlik saygısı için şu koşulların bireyin ilk yaşamında bulunması gerekir:
1. Fiziksel ihtiyaçların kazanılması
2. Başkaları ile sıcak ilişki
3. Başkalarının dünyası üzerinde egemenlik kurma eğilimi
4. Değerli ve ayrı bir birey olarak onaylanma
5. Kadın veya erkek olduğunu kabul etme(Kalk, 1985).

Satir, iletim biçimlerini sınıflandırmıştır. Birey stres altındayken
? Sakinleştirici( Yatıştırıcı)
? Suçlayıcı
? Akılcı
? Patavatsız.

Birçok insan birçok ailede bu iletişim biçimleri çeşitli kombinasyonlar biçiminde bulunur. Yalnızca uygun iletişimci gerçekleri görür. Samimidir. Danışma Süreci ve Teknikleri Beş aşaması vardır.
1. Aile ile güven oluşturma
2. Yaşantılara karşı farkındalık geliştirme
3. Aile dinamiklerine karşı artan farkındalıklar ve anlayışlar geliştirme
4. Danışma oturumlarında farklı davranış anlayışlarına karşı yeni anlayışlar ifade etme
5. Aile üyelerinin kazandıkları yeni davranışları terapötik çevrenin dışında da kullanılmalarını sağlama

Ailenin eski algılarını yeniden değerlendirir ve algılar duygular ve inançlar değiştirir. Aileyi yeniden kurma tekniğinin üç amacı vardır.
1. Aile üyelerine eski öğrenmelerinin kaynağını gösterme
2. Kendi ebeveynlerinin kişiliklerine daha gerçekçi bakmalarına yardımcı olma
3. Aile üyelerinin kendi kişiliklerini bulmalarına yardımcı olma

Aile haritaları; Aile genogramma benzeyen bu teknikte, üç kuşağın aile yapısına bakılır. Satir 3 aile haritasını çizer. Bunlar: Annenin aile menşei, babanın aile menşei ve şimdiki aile. Şu içeriklerden oluşur
? Bağlama
? Eğretileme
? Dokunma
? Pandomim
? Drama

Yeniden Biçim Verme

Danışman, ailedeki karışık fikirleri ve iyi niyetleri vurgulayarak, suçlama tehdidini azaltmaya çalışır.Böylece,aile üyelerinin algılarında değişiklik yaratır. Yeniden biçim verme; Şaka, Sözlü Farzetme,Adlandırma, Sağlamlaştırma, Çoklu Aile Danışması, İletişim Duruşu, Ben İletileri gibi teknikler içerir

Güçlü ve Sınırlı Yanları

Danışmanın kişiliğine önem verir. Danışman iyi eğitilmiş teknisyendir. Sıcak, kibar ve empatiktir. Bireylerin duyguları ile ilgilenir. Duyguların belirlenmesi ve açıklanması ile ilgilenir. İletişim becerilerini önemser.Sınırlayıcı yönleri; Satir?ın olumlu özellikleri çok işe yarıyordu. Ancak bu şekilde danışan tipi yetiştirmek çok zordur. Yaklaşımını diğer danışmanlar tarafından uygulama zorluğu vardır.

Carl Whitaker; Renkli kişiliği ile yaşantısal aile danışmasının en önemli liderlerinden olan Cari Whitaker’de gelişim ve duygulara önem vermektedir. Whitaker’in amacı, bireylere hem ait olma hem de özgürlük duygularını yaşatmaktır. Sosyal uyuma önem vermeyen Whitaker, ailenin ve bireysel aile üyelerinin yaratıcılıklarını artırmaya önem verir. Ayrıca Whitaker, danışma sürecinde teknikten ziyade yaratıcılık ve spontanlığa önem vermektedir.

Whitaker birkaç arkadaşıyla birlikte (David Keith,Augustos Napier ve John Warkentin) sembolik – yaşantısal aile danışmasını geliştirmiştir. Bu yaklaşımı benimseyen danışmanlar, danışmayı kurallar üzerine oturtmayı istemediklerinden, yaklaşımın temel prensiplerini büyük bir titizlikle geliştirilmiştir. Sembolik -yaşantısal aile danışması, sürekli değişime açıktır ve danışmanın sezgisine, ailenin problemini anlamasına bağlıdır. Sağlıklı aileyi betimlerken “VVhitaker ve Keith (1981) tarafından yaklaşımın temel prensipleri de belirlenmiştir.

Danışma süreci ailelerde şu özellikleri geliştirmek için düzenlenir.
1. Aile sağlığı ömür boyu devam eden bir süreçtir.
2. Sağlıklı aile fonksiyonlarını geliştirmek, düzeltmek için yapıcı olumsuz girdiler kullanılabilir.
3. Sağlıklı bir aile, ayrılma ve özerkliği sağlıklı olarak devam ettiren üç kuşaktan oluşur.
4. Aile rolleri esnektir, aile üyeleri rollerini geliştirmeleri ve farklı aile rollerini keşfetmeleri için cesaretlendirilmelidir.
5. Ailede gücün uygulanması esnektir. Sağlıklı aileler “sözde” bir yapı geliştirirler. Aile hoşgörülü olabildiği ölçüde davranışlarda çok büyük esneklikler vardır.
6. Aile üyeleri, ailede sürekli olarak sapma yaratmayacak şekilde geçici olarak “çılgın” gibi davranabilirler.
7. Sağlıklı aileler yaşanabilecek sıkıntılara rağmen sürekli olarak gelişirler.
8. Sağlıklı aileler kendileri hakkında fonksiyonel bir gerçeklik geliştirirler.
9. Sağlıklı ailenin semptomları serbest değildir. Tam tersine sağlıklı aileler, ailenin gelişim ve büyümesinin bir parçası gibi semptomlarla ilgilenirler.
10. Çocuklarla yaşanan problemler,ebeveynlerin kendilerine bakmaları ve bununla nasıl baş edecekleri konusunda bir plan yapmaları için fırsatlar yaratır.
11. Sağlıklı aileler, stresi her bir aile üyesinde yaşarlar ve farkındadırlar. Stresin kaynağı sürekli olarak bir üye değildir. Diğer bir deyişle, ailede belirgin bir hasta yoktur, bu bir kişiden diğerine geçer.
12. Sağlıklı aileler kriz karşısında gelişirler.
13. Sağlıklı aileler hem olumlu hem de olumsuz duygularını ifade etmeleri için cesaretlendirilir. Çocuklar ve ebeveynler sevildiklerini ve nefret edildiklerini bilmelidirler.
14. Sağlıklı ailelerde, samimiyet ve özgürlük birliktedir. Üyeler, bireysel ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde davranmakta özgürdürler.
15. Sağlıklı aileler, üyelerinin aile dışı ilişkilerini desteklerler ve cesaret verirler.
16.Whitaker’e göre danışma sürecinin ilk amacı, geçmiş ve geleceği kaldırarak yalnızca varolmayı öğretmektir. Burada faktör varoluşsal bir yol bulup yapmak ve şu anda olmayı kabul ettirmektir.

DANIŞMA SÜRECİ VE TEKNİKLER

1. Whitaker’in renkli tanımlamasıyla “Aile danışması seyahati kör bilgi ile başlar ve İşlem öncesi evrede ailenin oturumlara gelmesi beklenir.
2. Orta evrede, danışmanlar ve aile üyeleri gelişim için gittikçe artan bir ilgi içine girmişlerdir
3. Son evrede, aileden esneklik artmıştır.
4. Ayrılma evresinde, aile kendi kaynaklarını daha fazla kullanmaya başlar ve yaşam biçimlerinin sorumluluğunu üstlenirler. Ayrılık ile -“boş yuva”-duygusu yaşanarak haz alınır.boş bir yuva ile sonlanır.”Sembolik – yaşantısal aile danışmanlığının amacı aile üyelerinin “ait olma” duygularını artırma ve aynı zamanda aile üyeleri için aileden ayrı bir birey olma fırsatını yaratmaktır.Whitaker, aileyle birlikte geçirilen yaşantının, onların gelişimi için olduğunu vurgular. Ona göre, aileyle sembolik düzeyde “meta konumda” ilgilenilmelidir. beysbol dilini sıkça kullanır ve kendisini bir koç gibi görür. Whitaker, şimdiki semptomları bireylerden ayırır ve şimdiki olası evlilik dışı ilişkilere yayar. Whitaker’in görünüşe göre aile danışması şu evrelerden oluşur:

Whitaker ve Keith (1981)’e göre, danışma sürecine bütün aile üyeleri ile birlikte başlamak çok önemlidir. Bu şekilde, bütün aile sistemi içinde değişecek parçalar belirlenir. Eğer bütün aile ile danışmaya başlamak mümkün olmazsa, en kısa zamanda danışmaya gelmeleri için ısrar edilir. Çocuklar olmadan aile danışmasının odaklanması çok zordur. Çocuklar ebeveynlerinden daha esnek ve daha dürüsttürler. Çocuklar daha kolay etkilenebilir. Danışman,çocuklarla olan davranışlarıyla ebeveynlere model olur. Danışma süreci zamanla sınırlı değildir. Oturumlar genellikle haftada bir kez yapılır. Gerekirse haftada iki veya daha fazla da yapılabilir. Eğer anksiyete çok yoğunsa, her gün görüşülür. (Whitaker ve Keth, 1981). Ortak danışma, çalışmanın düzenli bir parçasıdır.Genellikle iki danışman oturumlara birlikte katılır. Ancak bunda çeşitli alternatifler de olabilir. Bir danışman tek başına çalışıp, meslekdaşı ile sonradan istişare edebilir. Bu istişare telefonla da yapılabilir.

Danışma sürecine birlikte katılmanın birçok sebebi vardır. Bunlardan bazılarını Whitaker ve Keith (1981) şu şekilde sıralamaktadır:
1. Ortak danışma takımı daha yaratıcıdır ve fonksiyonelliği sağlar.
2. Terapötik değişimde iki danışman bulunursa, manevi güç artar.
3. Ortak danışmada her danışman kendi özelliğini meslekdaşı ile denkleştirir.
4. Ortak danışma düşünme özgürlüğünü sunar. Bir danışman aile ile aktif çalışırken, diğeri geride kalarak uzaktan onları izler ve farklı düşünceleri izlemeye çalışır.
5. Ortak danışma, bir aile üyesinin terapötik yardımcılık görevini çalmasını önler.
6. Ortak danışma dışarının etkisini azaltır.
7. Ortak danışma, danışmanların bütünlüklerini korumalarına ve amaçlarını geliştirmelerine yardımcı olur.
8. Ortak danışma, danışman ile danışan arasındaki teke tek ilişkiye izin verir.Whitaker’e göre ortak danışman’ın bir diğer yararı da, iki danışman etkileşiminin aile üyelerine sağlıklı etkileşim için model olmasıdır. Ortak danışmanlar birbirlerini desteklerle,aynı fikirde olabilirler, karışık olabilirler, birbirlerini eğitebilirler vs. gibi birçok fonksiyonel davranış içine girerler. Bu davranış genellikle aile için yardımcı olur (Fenell ve Weinhold, 1989). Ortak danışman ile çalışmanın dezavantajları da vardır. Aileler için daha pahalıya neden olur, planlamalarda zorluklar yaşanır (Whitaker ve Keith, 1981). Whitaker, bireylerle ve ailelerle çalışırken danışmanın canlı, neşeli, hayat dolu olması gerektiğini vurgular. Danışman, ailenin inanç sistemini ve sembolik kelimeleri ortaya çıkartmalı ve spesifik terapötik teknikler yerine bunları kullanmalıdır.

Danışman, bir koç veya vekil büyük ebeveyn gibidir.Aile, yeni doğmuş bir bebeğe benzetilir.Whitaker ve Keith (1981), ilk görüşmede bir kalıp takip ettiklerini belirtmektedirler. Aileye, her bir üye ile teke tek görüşüp, neler olup bittiği hakkında konuşulacağı söylenir.Psikolojik olarak en soğuk üyeden (genellikle babadan) başlanır. Babadan sonra kardeşler ve en son anne ile görüşülür.Birçok olayda, anne neler olup bittiğini bilir ve bu şekilde semptomları bulmak daha elverişlidir. Görüşme sırasında, bir üye konuşanın sözüne karışırsa danışmanlar ona nazikçe durmasını söyler. Ona, bu görüşmenin amacının ailede olanları ortaya çıkartmak olduğu, daha büyük sebeplerle neden olmak istenmediği söylenir.

Danışmaya Katılma Danışman, aileye empati kurmalıdır.Whitaker ve Keith (1981), ilk görüşmede aileyi ele geçirmek için çok sıkı çalıştıklarını belirtirler. Eğer danışmanlar baba ile bir irtibat kurabilirse, danışmanın devam etme şansı artar. Eğer kuramazsa danışma kesilir. Ayrıca, danışman anne ile aşırı ilgilenirse de danışma kesilir. Bu aşırı ilgi birkaç şekilde olabilir:
? Cinsel olarak baştan çıkartma,
? Onu damgalanmış birey olarak görme,
? Onu kızdırma.
Danışman’m aile üyeliğini kazanmasının bir başka yolu da, ikili transferans (bilateral transference) tır.Danışman ailenin diline, aksanına veya ritmine uyum sağlar. Danışman’m duruşu aile üyelerinden birisine benzeyebilir. Çocuklarla oynama aileye katılabilmenin bir başka yoludur.Danışmanın ilerleyen oturumlarda spesifik teknikler kullanılır. Birkaç önemli teknik şunlardır:
? Gelişimi desteklemek için semptomları yeniden belirleme
? Gerçek davranışlar yerine hayali alternatifleri aile üyelerini eğitmek.Sembolik-yaşantısal aile danışmasında, danışmanlar için çok kalıplaşmış kurallar geliştirilmiştir. Bu kuralları şöyle sıralayabiliriz:
? içi kullanma
? Aile üyelerini rollerini değiştirmeleri Aile üyelerinin çaresizliklerini artırma
? Duygusal yüzleştirmeler
? Çocuklarla çocuk gibi davranma
? Benliği kullanma
? Başkalarınca belirgin olan her şeyi ikinci plana itme.
? Nasıl sevileceğini öğren. Küçük çocuklarla ilgilen. Üç yaşından küçük çocuklar sizin ilginize kayıtsız kalabilir.
? Kendi iç tepkilerinize saygı duyun ve davranışlarınıza şüphe geliştirin.
? Arkadaşınla, ortağınla eğlen ve birbirinize çocuk gibi davranın.
? Rolünle diğerlerini dilediğin gibi eğlendir, kahkahalarla gü’ıd’dı.
? Rolünden geri çekilmeyi ve ileri gitmeyi öğren.
? En iyi silahınla, güçsüzlüğünü önle.
? Uzun süreli ilişkiler kur. Böylece kin ve nefrete karşı güvende olursun.
? Ölünceye kadar gelişmelisin. Kendi yaşamında ve etrafındaki anlamsızlıklara, saçmalıklara karşı müşviklik duygularını geliştir. Böylece yaşantında üstün olmayı öğren.
? Yaşamının temellerini geliştir. Güvendiğin birisiyle çılgınlıklarınızı birleştirerek keşfedin. Profesyonel bir grup oluştur. Böylece, ortağın senden ayrılırsa zarara uğramazsın.
? Plato’nun deyimiyle “ölümü uygula”.Bu kurallar danışmana başkalarının ihtiyacını karşılamadan önce, kendi ihtiyaçlarını karşılamada emin olmasını sağlar.

Güçlü ve Sınırlı Yanlar

Güçlü yönlerini şöyle sıralayabiliriz: Birincisi, ailenin fonksiyonelsiz davranış kalıplarını değiştirmek için ortak -danışman takımını gerekli görmesidir. VVhitaker ve arkadaşları,danışman’m ne yapması gerektiğine önem vermişlerdir. Yani,danışma sürecinin nasıl yönlendirileceği konusunda aile değil,danışman’ın görevli olduğuna inanırlar. Diğer yaklaşımlara nazaran, sembolik – yaşantısal aile danışması, aileyi değiştirirken danışman’ın spontan ve yaratıcılığını desteklerler.sınırlı yanı, sistemli teorik yanının azlığıdır. Sembolik yaşantısal aile danışmasında, ortak danışman takımının aile üyelerine karşı dolaysız, acil tepkileri çok önemlidir.

Spesifik durumlarda, herhangi bir özel tepki biçimi önerilmemektedir.Bu nedenle, danışmanların bu yaklaşımı uygulama biçimleri şüphe ile karşılanır. İkinci sınırlı yanı, etkisiz süreç ailelere sürekli zarar verebilir. Üçüncüsü ise, bu yaklaşım hakkında çok şey söylenmiştir, ancak literatürde onun iddialarını destekleyecek çok az deneysel destek vardır.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Sosyal Medya Ne Kadar Güvenli?

Bilişim teknolojisindeki hızlı gelişmeler sanal ortamdaki güven sorununu da beraberinde getirdi. En basitinden Faceb**k gibi …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir