Anasayfa / Pedagoji / Uluslararası Hukukta Çocuk Cinsel Suçluluğu

Uluslararası Hukukta Çocuk Cinsel Suçluluğu

Uluslararası Hukuk

Çocuk cinsel suçluluğuna yönelik modern yaklaşımlar ülkeden ülkeye önemli ölçüde değişmektedir.Çocukların suç içeren davranışlarından sorumlu tutulma yaşları da değişkenlik gösteren unsurlardan biri olup 6-18 yaş arasında değişmektedir. Bu konudaki yasal yaklaşımlar arasında üç temel model etkindir.İlki, toplum merkezli tedavi müdahalelerinin yerini alan cezalandırma yöntemleridir ki;Amerika?da son 20 yılda çocuk suçluluğu ile mücadelede yaygınlaşmaktadır.

Bu yöntemde genelde hapis cezası uygulanmakta iken ABD?de ek olarak ?boot camp? diye tanımlanan askeri terbiye yönteminin de kullanıldığı dikkat çekmektedir. Yukarıda da belirtildiği gibi giderek artan sayıdaki çocuk cinsel suçlunun yetişkin gibi kabul görüp, yetişkin mahkemelerine sevk edilmesidir.Yetişkin mahkemesinde yargılanan bir çocuk, bir daha çocuk yargılama sisteminden istifade edememektedir. Bu durumda, kişi çocukların klinik yaklaşımlardan faydalanmasının önüne geçilmiş olmakta ve çocuk çok olumsuz sonuçlarla karşı karşıya kalmaktadır. Üçüncü olarak, toplumu koruma ve cinsel suç oranını azaltmaya yönelik cinsel suçlu kayıt sistemidir. Bu kayıtlar ile toplumun suçluyu tanıması ve önlem alması amaçlanmaktadır.

1.Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme

Bu sözleşmenin birincil amacı çocukların korunması için evrensel ilkeler belirlemektir. Bu sözleşmeye göre,18 yaşına kadar ?yaşla ve olgunlaşma ile gelişen gereksinimlere sahip? her birey çocuk olarak kabul edilmektedir. Çocukla ilgili her işlemde ?çocuğun yüksek yararının? göz önünde bulundurulması gerektiğine dikkat çekilmiştir.

Sözleşmede, tüm çocuklar aynı maddelerle ele alınmış, çocuk cinsel suçlu ayrımı yapılmamıştır. Suçlu çocuklara yaklaşımla ilgili olarak sözleşmenin 40. maddesinin 1. fıkrasında ?Taraf Devletler, hakkında ceza yasasını ihlal ettiği iddia edilen ya da ihlal ettiği kabul edilen her çocuğun; çocuğun yaşı ve yeniden topluma kazandırılmasının ve toplumda yapıcı rol üstlenmesinin arzu edilir olduğu hususları göz önünde bulundurularak, taşıdığı saygınlık ve değer duygusunu geliştirecek ve başkalarının da insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygı duymasını pekiştirecek nitelikte muamele görme hakkını kabul ederler.?denilerek suçlu çocuğun topluma kazandırılmasını sağlayacak yöntemlerin kullanılması gerektiğine vurgu yapılmıştır.

Bu maddenin 2. fıkrasının b bendinde ise; hakkında ceza kanununu ihlal iddiası veya ithamı bulunan her çocuk için asgari güvenceler belirtilmiştir. Bu bağlamda, hakkındaki suçlama yasal olarak sabit oluncaya kadar masum sayılmak, savunmalarının hazırlanıp sunulmasında gerekli yasal ya da uygun olan başka yardımlardan yararlanmak, özellikle çocuğun yaşı ve durumu göz önüne alınmak suretiyle kendisinin yüksek yararına aykırı olduğu saptanmadığı sürece, ana-babası veya yasal vasisi de hazır bulundurularak yasaya uygun biçimde adil bir duruşma ile konunun gecikmeksizin karara bağlanmasının sağlanması, ceza yasasını ihlal ettiği sonucuna varılması halinde, bu kararın ve bunun sonucu olarak alınan önlemlerin daha yüksek yetkili, bağımsız ve yansız bir makam ya da mahkeme önünde yasaya uygun olarak incelenmesi,kovuşturmanın her aşamasında özel hayatının gizliliğine tam saygı gösterilmesi haklarının olduğu açıkça ifade edilmektedir.

Söz konusu sözleşmenin 37. maddesi mahkumiyet kararı alınmış çocuk suçluları konu almakta ve tutukluluk durumunun da çocuğun yararının gözetilerek düzenlenmesini öngörmektedir. Bu maddeye göre;bir çocuğun tutuklanması, alıkonulması veya hapsi yasa gereği olacak ve ancak en son başvurulacak bir önlem olarak düşünülüp, uygun olabilecek en kısa süre ile sınırlı tutulacaktır. Yine aynı madde kapsamında, hapis cezası almış çocuğun yararı aksini gerektirmedikçe yetişkinlerle ayrı tutulması gerektiği hususu ifade edilmiştir.

Bu sözleşme maddelerinden de anlaşılacağı üzere; cinsel istismarcı çocuğa yaklaşımda, çocuğun yüksek yararı düşünülerek yapılacak ilk yaptırımın hapis cezası yerine çocuğu topluma kazandıracak koruma tedbirlerinin alınması gerektiği anlaşılacaktır. Ayrıca, soruşturma ve mahkeme sürecinde bilgisine başvurulması, ifade ve görüş alınması amacıyla çocukla kurulacak ilişki profesyoneller tarafından kurulmalı,medya organlarının özel hayatı ihlal etmemeleri amacıyla süreç gizlilikle işletilmelidir.

Bu bağlamda, sosyal açıdan bakım ve gözetime ihtiyaç duyan,biyo-psiko-sosyal olarak gelişimini tamamlamamış, yaş ve eğitim noktasında toplumun yetişkin unsurları olarak görülmeyen çocuklar, bir şekilde suça karıştıklarında da yetişkinlerle eşit tutulamayacağı için mesleki hedef kitlesi çocuk olan profesyonellerce çocuk dostu politikaların geliştirilmesi ve bu noktada çocuğun yararını esas alan çocuk ceza yasasının hazırlanması, profesyonel çocuk mahkemelerinin kurulması/sayılarının arttırılması ve işletilmesi gerekmektedir.

2.Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi (European Conventi on on the Exercise of Children?s Rights),

Strazburg?da 1996?da imzalanan bu sözleşme, Türkiye tarafından 9 Haziran 1999?da imzalanmış ve Şubat 2001?de Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu sözleşme bağlamında, ülkemizde Aile Mahkemelerinin kurulması, Aile Mahkemelerinin kuruluşu ile ilgili 4787 sayılı Yasanın yürürlüğe girmesi ve yapılan ek düzenlemeler nazara alındığında çocukların yararına önemli gelişmelere önayak olmuştur. Bu sözleşme kapsamında; çocukları ilgilendiren davalar, özellikle çocukların ikameti ve çocuklarla şahsî ilişki kurulması gibi velayet sorumluluklarına ilişkin davalara yönelik tavsiyeler amaçlanmıştır, ancak sanığın çocuk olduğu durumlara ilişkin öneri bulunmamaktadır.

 3.ABD?de Legal Yaklaşım ve Federal Ceza Yasası Örnekleri

Hemen her yasada olduğu gibi çocuk cinsel suçlulara yönelik yasal uygulamalar da eyaletten eyalete farklılık göstermektedir. 1990?ların ortalarında çocuk kaynaklı şiddet olaylarının artış göstermesi nedeniyle çocuk suçluluğunu konu alan yasa maddelerinin ciddi anlamda katılaşmaya başladığı, çocuk yargılama sisteminin köşe taşlarının değiştiği dikkati çekmektedir. Yoğun etkileşim nedeniyle herhangi bir eyalette uygulanan bir yasa maddesi çok kısa sürede örnek alınarak diğer eyaletlere de yayılabilmektedir. ABD?de 9 eyalette (Arizona, Idaho, Iowa, Kansas, Michigan, Montana, New York, Oregon ve Washington) kısıtlama olmaksızın çocuk mahkemesi kayıtlarının halka bildirilmesi yönünde bir uygulama var iken, başka bir takım eyaletlerde (Maine, Mississippi, Missouri, Nebraska, New Jersey, Oklahoma, Rhode Island, South Carolina ve Wyoming) çocuğun çok ciddi bir suç işlemiş olması durumunda halkın mahkeme kayıtlarına ulaşmasına izin verilmektedir.

Çocuk cinsel suçlulara yönelik yaptırımların sertleşmesi ile zaman içerisinde çocukların yetişkin mahkemelerinde, yetişkinlere uygulanan yasal hükümlere göre yargılanmaları şeklinde bir yaklaşım baş göstermiştir. 1992?den 1999?a doğru Nebraska dışındaki bütün eyaletlerin, çocukları yetişkin mahkemelerinde yargılayabilmek için yasal düzenlemeler yaptıkları, 2002 yılındaki yasama çalışmaları sonucunda 23 eyaletin yetişkin mahkemelerinde yargılanabilmek için geçerli minimum yaşı kaldırdıkları görülmektedir. Bu bilgiyle uyumlu olarak, 1985?ten 1994?e olan süreçte, yetişkin mahkemelerinde yargılanan çocuk oranının %71?e kadar yükseldiği ve 1996 yılında çocuk cinsel istismarcıların %73?ünün yetişkin mahkemelerinde yargılandıkları dikkati çekmektedir.

4.Kanada

Kanada ceza yasasına göre 14 yaş ve üzeri bireyler arasındaki cinsel ilişki, karşılıklı güven ve bağlılık ilişkisine dayanan rıza varlığı durumunda suç sayılmamaktadır. Oniki yaş üzeri ve 14 yaş altı bir bireyle rızası dâhilinde cinsel ilişkiye giren kişinin 16 yaş altında olması durumunda yine ceza öngörülmemektedir. Bu durumların bir istisnası anal ilişki (livata) olup 18 yaş altı evli olmayan 18 yaş altı bireylerin bu hususta rıza göstermeleri yasal olarak kabul edilmemektedir. Cinsel suç işlediği iddia edilen kişilerin ?14 yaş altında olması veya 16 yaş altında olsa bile şikâyetçiden 2 yıldan daha büyük olmaması? durumunda ceza öngörülmediği dikkati çekmektedir. Bu bağlamda, Kanada ceza yasasının cinsel istismar vakalarında 14 yaş altı failleri koruduğu ve akranlar arası cinsel aktivitelerin suç olarak kabul edilmemesi noktasında koruyucu rol üstlendiği düşünülmektedir.

 5.Birleşik Krallık

İngiliz ceza yasasında, çocuk cinsel suçlu; cinsel suçlar başlığı altında 13 maddede ?yasada cinsel suç olarak tanımlanmış suçları işleyen 18 yaş altındaki birey? olarak ifade edilmiştir. Ondört yaş altındaki erkekler cinsel açıdan aktif olmadığı için penetrasyon içeren suçları işlemeyeceği düşünülmektir. Aynı maddenin devamında basit cinsel suçları işleyen çocukların 6 ayı geçmemek üzere, bu kapsam dışında kalan cinsel suçları işleyen çocukların ise 5 yılı geçmemek koşulu ile hapis cezası ile cezalandırılacakları öngörülmektedir.

Birçok ülkeden farklı olarak ingilterede 13 yaş üzeri kızların özgür iradeleri ile bilinçli şekilde razı olmaları durumunda cinsel ilişkiye girebilmeleri ve bu konuda ceza uygulanmayacağı yasa ile teminat altına alınmıştır. Diğer yandan, yetişkin bir akraba ile cinsel ilişkiye girdiği kanıtlanan 16 yaş ve üzeri çocuklar/genç erişkinler de ensest suçu işlemiş olarak kabul edilip eylemin niteliğine göre 6 ay?2 yıl arasında ceza almaktadır. Amerika ve Kanada?ya benzer olarak, İngiltere?de 1997 ve 2003 yıllarında değişikliklerle yeniden düzenlenen cinsel suçlar yasasına göre, bütün cinsel suçlu fişleme kayıtlarının poliste tutulması, bunlardan sadece bir kısmına halkın ulaşabilmesi öngörülmektedir.

Uygulama hemen her açıdan ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, birçok ülkede çocuk veya genç erişkinlerin işlediği iddia edilen cinsel suçları, yaklaşım yöntemlerini ve olası yaptırımları açık şekilde konu alan bir yasa olmadığı, yine birçok ülkede akran ilişkisi veya cinsel oyun kavramlarının tanımlanmadığı dikkati çekmektedir. Yasal yaklaşım modellerinde, çocuk suçluyu eğitmekten 15 yıla varan hapis cezası verme şeklinde geniş bir uygulama spektrumu bulunmaktadır. Bulgaristan?da ondört yaşından küçük bireylerin ceza ehliyetinin olmadığı kabul edilmektedir. Bu yaş üzerindeki çocuk veya genç erişkinlerin işlediği iddia edilen cinsel suçları nedeniyle çocuklara uygulanacak cezalarda koruyucu ve rahabilite edici tedbirlerin ağırlık kazandığı, ceza uygulanması durumunda da önemli ölçüde indirim yapıldığı görülmektedir.

Finlandiya ceza yasasına göre kendisinden küçük aile bireyleri ile ensest ilişkiye giren herkes en fazla iki yıl ceza alırken, kendisinden büyük aile bireyleri ile ensest ilişkiye giren 18 yaşından küçükler ensest nedeniyle cezalandırılamayacakları belirtilmektedir.

Bosna Hersek ceza yasasında da çocuk cinsel suçlulara uygulanacak ceza yaptırımı ile doğrudan ilgili bir madde olmamakla birlikte, birçok ülkedeki gibi çocuk hakları sözleşmesi ile paralel olarak öncelikle eğitim ve diğer tedbirlerin alınması, ceza verilmesi söz konusu olduğunda çocuğun yüksek yararının göz önünde bulundurularak minimum ceza uygulanması gerektiği açıkça ifade edilmektedir.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Çocuklarınızı Cinsel Tacizden Nasıl Koruyabilirsiniz

Cinsiyet toplumdaki en temel kategorilerden birisidir. Cinsiyeti belirleyen şey ise biyolojik yapıdır. Temelde cinsiyet rolleri …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir