Anasayfa / Psikiyatri / Tüm Yönleriyle “Sosyal Fobi” Hastalığı

Tüm Yönleriyle “Sosyal Fobi” Hastalığı

Sosyal Fobi utanç verici bir duruma düşmekten, onaylanmayacak bir davranışta bulunmaktan, alay edilmekten, rezil olmaktan, eleştirilmekten, beğenilmemekten, olumsuz olarak değerlendirilmen duyulan korkudur. Kişi bu korkunun yaşanmasından kurtulmak için sosyal ortamla girmekten kaçınır. Kaçınma nedeniyle kişinin sosyal, mesleki ya da aile yaşamı etkilenir.

Sosyal Fobi tedavi gerektiren önemli psikiyatrik sorunlardan biridir. Kaçınma davranışı nedeniyle iş ve sosyal başarısızlığa yol açtığı gibi, yarattığı sıkıntı nedeniyle birçok başka psikolojik (ruhsal) rahatsızlığa da neden olabilir (örneğin; depresyon,panik ataklara ve intihara yol açabilir).

Sosyal Fobisi olan çocuklar için hayatın ilk yıllarında “hakkını savunamıyor”, “arkadaş edinemiyor”,“cesareti yok”, “özgüveni yok” şeklinde tanımlanırlar. Sınıfta “parmak kaldıramama”, “tartışma yapamama”, “sözlü sınavına kalkamama”, yazılılarda başarılı olduğu halde sözlü sınavda başarılı olamama, sınıfa tüm arkadaşları girdikten sonra girme, yazılı sırasında öğretmeni yanında durduğunda yazı yazamama ve/ya hata yapma, alışveriş yapamama, misafir geldiğinde çekinik durma ve daha çok kendi odasında bulunma veya sessiz şekilde misafir yanında oturma, para yatırma kuyruğunda bekleyememe ya da zorlanma, dolmuştan inerken ineceği durağı söyleyememe ya da ilk yakın yerde inenlerle bir an önce inme, dolmuşta para üstünü isteyememe, yabancı, karşı cinsten veya yüksek konumdaki biriyle konuşurken zorlanma, seste titreme veya kekeleme, ellerde terleme, çarpıntı, ateş basması, söyleyeceklerini toparlayamama, bir an önce ortamı terk etme isteği, tek başına alışveriş yapmakta zorlanma, daha çok arkadaş veya bir aile bireyiyle alışverişe çıkma, pazarlık yapamama ve söylenen ilk fiyatı kabul etme, giysileri giyerek denemede zorlanma vb. sorunlar yaşarlar.

Bu durumda kişi zaman içerisinde bu belirtilerle yaşamaya alışabilir. Ancak hayatının değişik alanlarını kısıtlamaya başlayan belirtiler bir gün iş güç yapmayı da engellemeye başlarsa, tedavisi gereken bir durum haline gelir. Yaşanan bu belirtiler kişide derin bir korku ve heyecan hali ile birlikte görülür.

Sosyal Fobide en sık görülen belirtiler nelerdir?

  • Çarpıntı
  • Titreme
  • Terleme
  • Kaslarda gerginlik
  • Midede rahatsızlık hissi
  • Göğüste sıkıntı hissi
  • Sıcak ya da soğuk basması
  • Başta ağırlık hissi, baş ağrısı
  • Ağızda kuruluk
  • İdrara çıkma isteği (olmasa da)

Sosyal Fobili hastalar nelerden korkarlar/çekinirler?

  • Topluluk önünde konuşmak
  • Bir işle uğraşırken seyredilmek
  • Başkalarının önünde seyredilmek
  • Otorite konumundaki kişilerle temas etme
  • Misafir kabul etmek
  • Başkaları ile tartışmak /fikirlerini söylemek
  • Topluluk içinde telefonla konuşmak
  • Tanımadığı kişilerin gözlerinin içine bakmak
  • İlgi odağı olmak
  • Başkalarının önünde yazı yazmak
  • Genel tuvaletleri kullanmak
  • Alışverişte pazarlık etmek
  • Karşı cinsle iletişim kurmak
  • Başkalarının önünde soyunup giyinmek

Yukarıdaki belirtilerin çoğunluğu bir arada bulunduğunda “genel”, yalnızca belli durumlarda görülen belirtiler bulunduğunda ise “özel” tip sosyal fobi terimi kullanılır.

Sosyal Fobisi Olan Kişilerin Yaşam Özellikleri

Yalnız yaşama oranları yüksektir.

Eğitim seviyeleri düşüktür. Özellikle çok erken başlangıçlılarda okul fobisi şeklinde görülür, başarıları düşük olduğu için eğitimlerini sürdüremezler.

Genellikle ekonomik açıdan bağımlıdırlar ya da fobileri dolayısıyla gerçek performanslarını ortaya koyamadıkları için hak ettikleri başarıyı gösteremez ve ekonomik anlamda olmaları gereken düzeyin çok altında yer alırlar.

Başka psikiyatrik problemleri vardır.

Sosyal açıdan toplumdan yalıtılmış bir durumdadırlar.

Zaman zaman yaşadıkları sıkıntılar intiharı düşündürebilir.

Sosyal Fobi; tedavi edilebilir bir psikiyatrik bozukluktur. Kızlarda ve erkeklerde eşit sıklıkta görülmektedir.

Sosyal Fobinin tedavisinde amaç kişinin kaçındığı ortamlarda etkinliğinin/sosyalliğinin artırılmasıdır.

İlaç tedavileri yanında ödevler verilerek kişinin ilaç tedavisi ile desteklenmiş davranışlarının pekiştirilmesi amaçlanır.

İlaç tedavisi ile başkaları tarafından eleştiriye maruz kalmaya duyulan aşırı hassasiyet azalır.

Anne-babanın yapması gereken destekleyici davranışlardır; cesaretlendirmek, aşırı kollayıcı ve koruyucu tutumdan uzak durmak yapılacak en iyi modeldir.

Sosyal Fobi tedavi edilmediği taktirde ömür boyu sürebilir ve kişiyi başarıdan ve toplumdan geri tutabilir.

Sosyal Fobi tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?

Antidepresanlar,

Kaygı giderici ilaçlar,

Kap çarpıntısını azaltmak üzere kullanılan çarpıntıyı azaltıcı ilaçlar,

Sosyal Fobide kullanılan ilaçlar bağımlılık yapmaz.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir