Anasayfa / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik / Mesleki Rehberlik / Temel Eğitimde Mesleki Rehberlik

Temel Eğitimde Mesleki Rehberlik

Anaokulu yaşlarından başlayarak, ilköğretimin I. Dönemini kapsayan 5 ? 12 yaşları arasında çocuğun temel ihtiyaçları açısından mesleki gelişimin sağlıklı sürebilmesi için başarması beklenen gelişim görevleri şunlardır:

  • İş yaşamı ve çalışmaya ilişkin olumlu tutumlar geliştirme
  • Kişisel nitelikleri ile meslekler/işler arasındaki ilişkileri anlamaya başlamaya
  • Meslekleri keşfetme ve tanıma
  • Boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıkları geliştirme
  • Birlikte iş yapma/işbirliği ve paylaşmayı öğrenme
  • Toplum yaşamında çalışmanın önem ve gereğinin farkına varma
  • Karar verme, amaç belirleme, plan yapma stratejileri geliştirme

Çocuğun 5 ? 12 yaş sırası gelişim dönemleri içinde mesleki gelişim ihtiyaçları karşılanırken temel bazı ilkeler anaokulu öğretmenlerince sürekli göz önünde tutulmalıdır. Çünkü mesleki gelişimin bu döneminde çocuğun kazanacağı temel anlayış ve tutumlar bu sürecin geri kalan kısmını önemli ölçüde etkiler. Bu temel ilke ve anlayışlar şu şekilde vurgulanabili

1.Mesleki gelişim bir süreçtir. Okulöncesi dönemden başlar, değişik evrelerle yetişkinlik dönemine dek sürer. Her dönemde başarılması gereken mesleki gelişim görevleri vardır.

2.Her bire tek ve benzersizdir. Her çocuğun kalıtımla getirdiği özellikleri, yetenekleri, güçlü ve zayıf yönleri vardır. Doğduğu ailenin sosyo-ekonomik ve kültürel koşulları, değerleri ve davranış kalıpları farklıdır. Bu farklılıkların mesleki gelişim sürecine de yansıyacağı dikkate alınmalıdır.

3.Çocukta kendini kabul, özgüven, benlik saygısı gibi kişilik özelliklerinin gelişimi, mesleki gelişim sürecini belirleyici etkilere sahiptir. Bu nedenle okulöncesi dönemde sağlıklı bir kişilik gelişimine uygun bir okul ve ev ortamı yaratılmalıdır.

4.Anaokulu öğretmenleri ve anne?babalar gerek sahip oldukları mesleklere ilişkin olarak, gerekse diğer meslekler açısından olumlu mesleki tutum ve doğru rol modelleri sunmalıdır.

5.Çocuğa ?kendini anlama ve keşfetme? nin temelini oluşturmak üzere bireysel farklılıklarını görmesi, güçlü ve sınırlı yönlerini anlamasına fırsat verecek yaşantılar sağlanmalıdır. Doğru bir mesleki karar, daha bu dönemde kendini doğru tanımaya başlamakla mümkündür.

6. ?Kendini kabul? değişkeni mesleki kararı etkiler. Kendini kabul, okulöncesi dönemde başlar ve duruk (statik) bir durum değil değişen ve gelişen bir süreçtir. Bu nedenle anaokulunda kendini kabul sürecini olumlu etkileyecek bir eğitim ortamı sağlanmalıdır.

7.Okulöncesi dönemde çocuğa ?karar verme? stratejileri öğretilmeye başlanmalıdır. Bu dönemde çocuk basit durumlar içinde bile olsa bir karar verme ve bir seçim yapmanın sorumluluğunu alması ve sonucunu görmesi sürecini yaşamaya başlamalıdır.

8.Çocuğun bu dönemde, bütün mesleklerin gerekli ve önemli olduğu görüşünü kazanması çok önemlidir. Diğer insanlara yararlı olacak hizmet ve ürün veren her çalışana saygı duyulması gereğini çocuk bu yaşlarda kazanmaya başlamalıdır. Meslekleri ?iyi-kötü? gibi bir etiketlemeden kesinlikle kaçınmalı, bu konuda önyargılar oluşturulmamalıdır.

9. ?İnsanlar birbirinden farklıdır. Meslekler de birbirinden farklıdır. Her insanın iyi yapabileceği işler/meslekler vardır.? görüşünün yine bu dönemde kazandırılmaya başlanması gerekir. Çocuğun meslekler ve bu meslekleri icra edenler arasında farklılıkları görmesi sağlanmaya çalışılmalıdır.

10. Meslek sahibi olmak için eğitimin gereği, iş ve meslek eğitimi hakkında çocuğun genel fikir kazanması sağlanmalıdır.

11.Çok önemli bir nokta da şudur: Meslekleri geleneksel olarak kadın ve erkek meslekleri diye gruplayıp, cinsiyete ilişkin önyargılar oluşturmaktan kesinlikle kaçınmalıdır. Böyle önyargıların oluşması çocuğun mesleki gelişim sürecini olumsuz etkileyebilir. Çünkü birey, kendi özellikleri, ilgi ve yeteneklerine göre değil de, cinsiyetine göre bir meslek seçme önyargısı ile sınırlanmış olur.

Okulöncesi ve temel eğitimin ilk döneminde çok önemli bir yer tutan oyun, mesleki gelişimde de araç olarak kullanılmalıdır. Çocukluk döneminde çeşitli mesleklere ilişkin roller oyun içinde öğrenilir. Çalışma dünyasına ilişkin çeşitli değerler ve yargılar yine bu rollerin sonucu kazanılır.

Bu dönemde çeşitli oyunlar içinde mesleki roller canlandırılırken çocuğa ?bağımsızlık? ve ?kendine güven? duygularının kazandırılması, ayrıca yetişkinlerin iş ve meslek dünyasına ilişkin gerçekçi bir görüş kazandırılması temel amaç olmalıdır. Bunun için kuşkusuz drama etkinliklerinden de çok yararlanılabilir.

Unutulmamalıdır ki bu dönemde, mesleki gelişim sürecindeki temel amaç sadece mesleklerin tanıtılması değildir. Çocuğun bir meslek tercihi yapmasını sağlamak ise hiç değildir! Vurgulanmak istenen şudur:

Anaokulundan başlanarak bu eğitim süreci içinde (5 ? 12 yaş dönemi) çocuğa mesleki gelişim açısından:

a) çevresini

b) iş ve çalışma dünyasını

c) insanlar arasındaki farklılıkları

d) eğitim ve iş yaşamı arasındaki ilişkileri

e) kendi özelliklerini tanıması, anlaması ve keşfetmeye başlaması amaçlanır.

 İlköğretim I. Dönemde

 Öğrencilere Kazandırılacak Yeterlikler ve Hedefler

Mesleki gelişim açısından 5 ? 12 yaşlar arası bir ?Uyanış? dönemi olarak nitelenir. Çocukta bu dönemde meslek bilincinin oluşmaya başladığı kabul edilir. Okulöncesi eğitimde mesleki gelişim açısından belirlenen hedefler temel eğitim içinde daha belirginleşerek ve genişleyerek devam eder.

Temel eğitimde görevli sınıf öğretmenleri, öğrencilerin meslek seçimini etkileyecek bazı gelişim görevlerinin gerçekleşmesinde önemli rol oynarlar. Özellikle, çocuğun kendi özelliklerinin farkına varması,öğrendiklerinin mesleki gelişimdeki rolü, çalışmanın toplum yaşamındaki önemini kavrama gibi hedeflere ulaşılması sınıf öğretmenlerinin bu konudaki bilinçli çabalarına bağlıdır. Bir okulda rehberlik uzmanı olsun ya da olmasın,özellikle temel eğitimde mesleki rehberlik hizmetlerinde en etkili rolü oynayacak kişi sınıf öğretmenidir.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Holland ve Ginzberg’e Göre Mesleki Gelişim

Holland mesleki gelişim ve meslek seçimi konularında yapmış olduğu çalışmalarda mesleki gelişim alanında tanınmış popüler …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir