Anasayfa / Aile / Evlilik / Stratejik Aile Danışması Kuramı

Stratejik Aile Danışması Kuramı

Stratejik aile danışması kendi içinde birkaç bölüme ayrılmıştır.Stratejik kuramcılar bu ayrılığı şöyle belirtmektedirler (Gladding, 1998):

  1. Zihin Araştırmaları Enstitüsü (The Mental Research Institute / MRI)
  2. Aile veya Haley – Madanes Enstitüsü
  3. Milton Sistem Grubu (The Milton System Group)

Stratejik aile danışmasının gelişiminde iki kişinin katkısı büyüktür: Gregory Bateson ve Milton Erikson.Erikson semptomları yok etmek için hipnotik teknikler (hypnoctic techniques) kullanmıştır.Hastalarla birleşerek ve onlara inanarak güvenlerini kazanır. Böylece eski davranış kalıplarını değiştirmeleri için dolaylı önerilerle hasta cesaretlendirilir. Erickson, etkili danışman’m stratejik olması gerektiğini savunur. Yani ona göre, danışman her bir danışana spesifik teknik planlayabilen, problemini çözebilmesi için yönlendirici biri olmalıdır. Eğer hasta semptomlarını devam ettirmekte direnirse,semptomlarıyla direkt olarak yüzleştirilmez. Hastanın kendi gücü ile semptomlarından vazgeçmesi beklenir.

Danışman direkt olarak kişileri yüzleştirmez, aksine onların tekrar istekli olmaları için bekler.Danışan bir kez güvendikten sonra danışman’m yardımıyla değişim süreci başlar. Böylece insanlar kendi kaynakları ile düşünce ve davranışları değiştirirler.

Haley ve Weakland, Erikson’un çalışmalarını stratejik aile danışmasına u-yarlamışlardır. Hızlı değişim ve dirençten yararlanma stratejik aile danışmasının temel taşlarını oluşturur.Stratejik aile danışmanları sibernetikçilerden (cybernetics) olumlu dönüt iliği (positive feedback loop) kavramını ödünç almışlar ve problemli aile etkileşimine uyarlamışlardır. Haley’e göre ailedeki hiyerarşi çok önemlidir, birçok problemin arkasında aile hiyerarşisindeki bozukluk yatar. Haley’e göre de hiyerarşideki bozukluğa direkt müdahaleden aile bireyleri rahatsız olurlar. Stratejik aile danışmasına göre ailede problem üç şekilde gelişir. sibernetiktir yapısaldır, fonksiyoneldir,Genelde, stratejik aile danışmanları aşağıdaki boyutları aile yaşamına aktarmıştır.

Bu boyutları şöyle sıralayabiliriz (Gladding, 1998):

  • Aile Kuralları,Aile Homeostazisi, Karşılık, Gereksiz İlke, Noktalama, Simetrik ve tamamlayıcı ilişkiler, Döngüsel nedensellik:

Stratejik aile danışmanları yazılarında, sağlıksız aile yerine, sağlıklı ailenin özellikleri üzerinde daha çok durmuşlardır.Sağlıklı aileler, aile yaşam döngüsünün çeşitli evrelerinden geçebilirken; sağlıksız aileler bunda zorlanırlar.Stratejik aile danışmanlarının fonksiyonelsizliğe bakışları şöyle özetlenebilir
1. Semptom” davranış fonksiyonlarının özel bir biçimi olarak görülür,
2. Damgalanmış bir hastanın problemi nerede geliştiği ve hangi fonksiyona hizmet ettiğinden ayrı olarak ele alınmaz,
3. Aile sistemi değişmeden bir bireyin değişmesi beklenmez,
4. Değişim için iç görü önemli değildir.
Stratejik danışmanlar, aile sisteminin tepkilerini almak için müdahale ederler. Özellikle etkileşim kalıplarına dikkat edilir. Bu nedenle, danışman aile üyeleri arasındaki etkileşimi teşvik eder. Stratejik aile danışmanları, şimdi ve buradaki aile fonksiyonları ile ilgilendikleri kadar, Stratejik danışmanlar, aileyi yaşam döngüsü evrelerine alıştırırlar. Genellikle aileyi, yaşamlarında bir üst basamağa geçişine yardımcı olacak değişime yönlendirirler.

Stratejik aile danışmanları probleme özgü müdahaleler geliştirirler. Geçmiş yerine şimdi ile ilgilenirler.Yineleyen yıkıcı davranışlara karşı aileye korumak için yeni stratejiler belirlerler. İçgörü ve yorumlama yerine, problemle veya semptomlu davranışı değiştirmeye çalışırlar. Stratejik açıdan bütün olaylara uyabilecek terapötik müdahaleler tasarlanmaz, her spesifik probleme farklı stratejiler tasarlanır.

Danışma Süreci ve Teknikler

Stratejik aile danışmasında, danışmanlar aile fonksiyonları ile çok ilgilenirler. Fonksiyonelsizliğin üstesinden gelmek için çalışırlar. MRl’de, danışma sürecinin büyük kısmında, semptomlar üzerinde odaklanılır ve onlar yok edilmeye çalışılır (Bodin, 1981).Bu yaklaşımın merkezinde aile üyeleri arasındaki iletişim kalıpları vardır ve iç ruhsal olaylar önemsiz görülür. Haley, aile üyeleri arasındaki ilişkinin onların iletişim tarzları belirlenebileceğini söylemiştir (Nystul, 1993). Danışma sürecinin amacı ailenin şu anki problemlerini çözmektir. Müdahale planını yapma danışman’m sorumluluğundadır. Bir diğer amaç da, aile üyelerini aile yaşam döngüsünün bir sonraki evresine yardımcı olmanın yanı sıra, aile üyelerinin kendi bireysel yaşam döngülerinde de ilerlemelerine yardımcı olunur.

Stratejik aile danışmasının amacı, probleme neden olan davranışları değiştirmektir. Genellikle, stratejik danışmanlar bu fonksiyonelsizliği değiştirmek için ailenin açıkça ifade ettiği amaçlan veya hedefleri kullanırlar.”İlk önce aile ile bağlantı kurulur. Daha sonraki sosyal evrede, danışman problem hakkında bilgi edinmek için aileden bilgi talep eder. Bir diğer evrede, aile üyelerinin birbirleriyle konuşup istenilen değişimin, hedefin ne olduğunu belirlemeleri istenir. Diğer yaklaşımların tersine stratejik aile danışmasında, problem hemen belirlenir ve değişim için aile güdülenir.

Stratejik aile danışmasının amacı problemleri çözmektir.Ayrıca, aile yapıcı bir tarzda problemlerini nasıl adlandıracağını öğrenmelidir. Danışmanın başarı ile sonuçlanması için 4 işlemin sağlanması gerekir:

  • Açıkça ve kısaca problemi belirleme
  • Son zamanlarda denenmiş bütün çözüm yollarını inceleme
  • Başarabilecek açık ve somut değişim belirleme
  • Değişim için strateji planlama ve yerine getirme.

Bu yaklaşımda problemle yakından ilişkili olarak belli hedefler üzerinde durularak, bu hedeflere erişmek için bazı stratejiler belirlenir. Stratejik yaklaşımda ana hedef, danışma sürecine hatalı yapısal ilişkilerden sorumlu her üyenin katılmasını sağlamaktır. Sorunla ilgili olabileceği düşünülen aile, okul,arkadaş grupları da danışma sürecine katılırlar (Bentovim, 1989).

Bu yaklaşım, stratejiyi önerir çünkü temelinde şu anki problemi çözmeye yönelmiştir ve geçmişteki olaylara içgörü geliştirmek için çok az çaba harcar. Şu anki problemi gidermek, davranışları somutlaştırmak için ödev verme, yeni beceriler öğretme ve tavsiye verme gibi yönlendirici teknikler kullanılır.. Semptomları ortaya çıkartmak için mantıksal teknikler kullanılır. Örneğin, eğer karı-koca da birbirine bağırma alışkanlığı varsa, onlara günde on dakika bu alışkanlığı yapmaları söylenebilir. Tavsiye verme ve mantıksal teknikler dikkatli kullanılmalıdır yoksa aileye zarar verebilir (Nystul, 1993).

Danışma, aile üyeleri ile birlikte kararlaştırılan hedefler ve stratejiler doğrultusunda belli aşamalar dahilinde yapılır.
Ortaya çıkan sorunun, aile üyelerinin birbirleriyle iletişim bozukluğundan kaynaklandığı varsayıldığından, danışmanın amacı bu iletişimi düzeltmek, düzene koymaktır.Bu yaklaşımda, danışman’m danışma süreciyle ilgili olarak özellikle aile ü-yelerinin ilişkilerini değiştirecek yönlendirici direktifler verme gibi önemli bir sorumluluğu vardır. Aile üyeleri tarafından karşı çıkılması amaçlanarak,görüşme sırasında mantık dışı direktiflerde verilir. Ailenin bunlara uyma yerine aralarındaki katı kuralları yıkıp birbirlerine yaklaşmaları, değişmeleri hedeflenir (Bentovim, 1989).

Her görüşmede danışman’m dikkat etmesi gereken 2 önemli nokta vardır:Danışman birincil karar veren kişi olmalıdır. Danışmanın hangi aile üyelerini kapsayacağı önceden bilinmelidir.Stratejik yaklaşımda kullanılan tekniklerin bazıları şunlardır:

1. Yeniden Oluşturma 2. Direktifler 3 amacı vardır:

? Aile üyelerinin davranışlarım değiştirerek onlara yeni yaşantılar sağlamak
? Direktifler aracılığı ile danışman aile üyesi ilişkisini artırmak
? Ailenin direktiflere verdiği tepkileri toplayarak onlar hakkında bilgi toplamak

3. Mecaz 4. Dini Törenler 5. Tasarlama Teknikler

Yaklaşımın Güçlü ve Sınırlı Yanları

Çok çeşitli hasta aile ile çalışabilme esnekliğinin olması,bu yaklaşımın en güçlü yönlerindendir. Stratejik aile danışması,fonksiyonelsizlik yüzünden tehdit edilmiş ailelerde, yeme bozuklukları ve madde bağımlılığında başarı ile uygulanır. Stratejik aile danışmasının yenilik ve yaratıcılığa açık alması; stratejik aile danışmanlarının aile ile sıcak bir ilişki kurmaya çalışmaları, bütün aile üyelerinin oturumlara katılmasına gerek kalmadan istenilen değişimin oluşabilmesi yaklaşımın güçlü yönleri arasındadır.

Stratejik aile danışmasına yöneltilen eleştirileri şöyle sıralayabiliriz: Stratejik aile danışması oldukça yönlendirici, otoriter ve aileye bir makine gibi bakmakla eleştirilmiştir. Stratejik aile danışmasının teknikleri uygulamak kolay değildir. Bu yaklaşımda ailelerle çalışabilmek için iyi bir eğitim gerekir. Stratejik aile danışmasının sınırlı yönlerinden diğerleri yaklaşımın zaman ve vurguları ile ilgilidir. Stratejik aile danışmasının oturum sayısı çok azdır. Aileler çalışmak için güdülendikleri halde, buna sınırlı bir zaman ayrılır. Ciddi ve geniş problemlerle yeterince ilgilenmez. Danışmanlar yalnızca bîr spesifik probiemi e!e alıp çözerler. Bu şekilde aileler problem çözme yetenekleri kazanabilirler. Ancak bu bütün aileler için geçerli değildir. Son olarak, stratejik aile danışmanları aile de yeterli bir işbirliği kurmazlar ve tekniklerin gücüne önem verirler.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Anne Babaların En Sık Yaptığı Hatalar Nelerdir?

Çocuk yetiştirmek aslında dünyanın en profesyonel mesleği ama bu konuda bir eğitim merkezi veya okul …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir