Anasayfa / Pedagoji / Sorularla Okul Fobisi

Sorularla Okul Fobisi

OKUL FOBİSİ NEDİR ?

Ayrılık kaygısı çocukluk döneminin en sık görülen ruhsal bozukluğudur.Tanı için belirtilerin en az dört hafta sürmesi gerekmektedir.Bu çocuklar bağlandıkları önemli kişilerden ayrılacakları ya da başlarına kötü bir şey geleceği hakkındaki kaygılı düşüncelerle aşırı meşguldürler.

Okul korkusu okula yeni başlayan çocuklarda sıklıkla görülür.Okul korkusunun kaynağı genellikle anneden ayrılmadır.Çocuk okula gitmemek için bin türlü bahaneler uydurur,midesi bulanır,kusar,okula ağlamaklı gider,bazen sınıftan çıkıp eve gelir,neşesizdir,uykuya dalmakta güçlük çeker,iştahı azalır,ev ödevlerini yapamaz.

Okul fobisi olan çocukların mide bulantısı,karın ya da baş ağrısı şeklindeki bedensel şikayetleri genellikle sabahları uyanır uyanmaz görülmekte ve okula gitmemelerine karar verilir verilmez de kendiliğinden kaybolmaktadır.Eğer çocuklara okula öğleden sonra gitmeleri önerilirse,aynı tür şikayetlerinin bir saat içinde yenilendiği görülür.Kendilerine o gün için okula gönderilmeyecekleri konusunda söz verilirse,ertesi gün belirtilerin yeniden ortaya çıktığı dikkati çeker.Eğer anne ve baba,çocuğun bir hafta süreyle okula gitmemesine karar verirse,bir sonraki pazartesine kadar çocuğun sağlığının yerinde olduğu görülür.Hafta sonları,genellikle okul fobisi olan çocuklar için -aktif olabildiklerinden ve okul baskısı olmaksızın diledikleri biçimde eğlenebildiklerinden sevilen dönemdir.

1.1.Okul Fobisinin Belirtileri Nelerdir ?

Okul fobisinde en önemli sorun ya da ayırt edici özellik,mutlaka çocuğun okula gitmek istememesi durumudur.Okula gitmek istememe,eğitim hayatının her döneminde ortaya çıkabilir.Çocuğun okula ilk başladığı günlerde okula gitmekte zorlanması,isteksizliği,hatta okula gidememesi,okul fobisinin ilk belirtileridir.Diğer taraftan okuluna düzenli olarak devam eden,uyumlu ve derslerinde başarılı bir çocukta da günün birinde okula karşı isteksizlik,aşırı tedirgin ve huzursuz olma,bunun sonucunda okula gitmeme görülebilir.Okul korkusunun genelde anneden ayrılma korkusu ve kaygısıyla yakın ilişkisi vardır.Özellikle çocukların küçük yaşta okula gidememesinin nedeni anneden ayrılmamadır.

1.2.Okul Fobisinde Uygun Ebeveyn Tutumları:

Okulun birinci günü bir ebeveyn sınıfa girebilir,ancak ders saatlerinde dışarı çıkmalıdır.İlk bir iki gün çocuğunu dışarıda bekleyeceğine dair güvence vererek ders saatlerini koridorda geçirip,teneffüslerde sınıfa gelmelidir.Sonraki birkaç gün,çocuğa yine güvence vererek ders saatlerinde bahçede beklemesi,teneffüslerde çocuğu görmesi uygundur.

Birinci haftadan sonra,ebeveynin çocuğu öğretmene teslim ettikten sonra,ders saatlerinde okulun yakınında bir yerde oyalanması ve birkaç teneffüste bir çocuğu gelip görmesi uygundur.Ebeveyn bu hamlelerinde çocuğu tam bilgilendirmeli ve verdiği sözü mutlaka tutmalıdır.İkinci haftadan,artık ebeveyn çocuğunu öğretmene teslim ettikten sonra,okul saatinin bitiminde çocuğunu almaya gelmelidir ve mutlaka verdiği saatte orada olmalıdır.

Okul fobisinde uygulanılması gereken en önemli tutumlardan birisi de,çocuğa ikna edici uzun olmayan,net bir açıklama yapıp,davranışsal olarak kararlı davranmaktır.Uzun açıklamalar,uzun cümleler ve ikna etme çabaları işe yaramaktan ziyade,inat davranışını tetikleyeceği için olumsuz pekiştirici rol oynayacaktır.Bu dönemde ebeveyn saat kaçta nerede olacaklarına dair verdiği sözü mutlaka tutmalıdır.

1.3.  Okul Fobisini Tetikleyen Bazı Olaylar

Herhangi bir hastalık veya tatil nedeniyle okuldan uzak kalma,

Aile içinde sıkıntı ve gerginlik yaratacak olayların varlığı(aileden birinin ölümü,hastalık,sosyoekonomik kriz yaşaması gibi),

Okulda arkadaş ilişkilerinin bozulması,

Okul değişikliği,

Öğretmen değişikliği,

Göçle yaşanan çevre değişikliği,

Yeni bir kardeşin dünyaya gelmesi,

Okulda sıkıntıve gerginlik yaratacak olayların varlığı(dayak,onur kırıcı sözlere veya davranışlara maruz kalma gibi),

Çocuğun cinsel ya da fiziksel tacize uğraması ya da bir felaketle karşı karşıya kalması

OKUL FOBİSİNİN NEDENLERİ

Anne ve çocuk arasındaki bağımlı ilişkide;annenin çocuğun bireyselleşmesine izin vermemesi,bir bakıma annenin de çocuğa bağımlı olması,ev içinde baskılı-kaygılı ortamların olması,yeni bir kardeşin gelmesi,çocuğun bu süreci henüz anlayamamış olması,anne ve babanın  çok kaygılı kişiler olmaları,aile içinde bir yakının kaybı ve hastalıklar gibi birçok faktör de etkili olabilmektedir.

Okul korkusunun önemli nedenlerinden birini öğretmen tutumu oluşturmaktadır.Öğretmenin öğrenciler arasında ayrım yapması,onları olur olmaz durumlarda azarlaması okul korkusunun oluşmasında temel nedenlerin başında gelmektedir.

Her öğretmen şunu iyi bilmelidir ki,ceza ve onur kırıcı hareketler öğrencide istendik davranışları geliştirmeye hizmet etmez.Aksine davranış bozukluğuna yol açabilir.İlk defa karşılaştığı öğretmeninden kötü muamele gören bir öğrenci,bu öğretmenin şahsında tüm öğretmenleri olumsuz olarak yargılayabilir.Öğretmen davranışından kaynaklanan korkuyu çocuğun kendi gücüyle kolayca aşabilmesi mümkün değildir.Velinin veya bir başka yetişkinin yardımı gerekmektedir. Diğer yandan,başarısız olma,arkadaşları tarafından dışlanma,tehdit gibi durumlar da çocuğun okuldan korkmasına yol açabilir.Ayrıca anne-babanın çocuklarına aşırı düşkünlükleri de okul korkusuna neden olabilir.

Çocuktan kaynaklanan faktörler neler?

Çocuktan kaynaklanan faktörlerin başında,çocuğun dersleriyle ilgili performans kaygısı,başarma kaygısı ve bundan kaynaklanan sorunlar gelir.Çocuk başaramama korkusuyla okula gitmek istemez.Performans kaygısı ya çocuğun yapısından,kişilik özelliklerinden kaynaklanır ya da mükemmeliyetçi,başarısızlığa tahammülü olmayan anne-baba ve öğretmenin tutumuyla gelişir.

Okul Fobisi Ne Zaman Başlar?

Okul fobisi,okul hayatının herhangi bir döneminde ortaya çıkabilir.Fakat çocuğun yaşamındaki belirli yaş dönemlerinde ve geçiş noktalarında görülme sıklığı artar.Okul fobisi görülme sıklığı artar.Okul fobisi görülme sıklığı 5-6 ve 10-11 yaşlarında artış göstermektedir.Kız ve erkek çocuklarda görülme sıklığı benzerdir.

OKUL FOBİSİNİN GİDERİLMESİ İÇİN NELER YAPILABİLİR ?

Okula karşı negatif duygular beslememeleri için çocuklara,okul ile ilgili gerçekçi bilgiler verilmelidir.Okula başlama dönemi öncesinde anne çocuğu farklı arkadaşlıklar kurması için esaretlendirebilir ayrıca çocuğun güven duyabileceği başka aile bireyleri kendi okul deneyimlerini çocuğa aktarabilirler.Okulun öğrenme eylemenin dışında çocuğa keyifli gelebilecek yönlerinin de anlatması faydalı olabilir.

OKUL FOBİSİNİN SONUÇLARI VE TEDAVİSİ

Okuldan uzak kalmanın getireceği sorunlar nedeniyle okul fobisi olan çocukların bir an önce okula dönmeleri amaçlanır.Uzmanların çoğu,çocuğun,okula dönmesinden önce sorunun nedenlerini anlamasına yardımcı olmak ve endişelerini azaltmak amacıyla bir süre için psikoterapi yapılmasını önermektedir.Kronik okul fobisinde,çocuğun okula dönmesinde psikoterapi olumlu sonuç verir.

KAYNAKLAR

 1. Bakırcıoğlu,R.(2007).Çocuk ruh sağlığı ve uyum bozuklukları(2.baskı).Ankara:Anı Yayıncılık.

2.Budak,E.,& Akbaş,A.(2011).Okuldaki çocuk:Eğitim ve gelişimiyle 7-12 yaş çocuğu.İstanbul:İdeal Yayıncılık.

3.Güvendeğer-Doksat,N.(2011).Çocuk ruh sağlığı:Çocuğun zihinsel-ruhsal gelişimi ve hastalıkları.İstanbul:Som Kitap.

4.Johnson,E.C.(2010).Büyüklerde küçüktü:Çocuk Psikolojisi.

5. Nar,E.(2008).Anne,baba ve öğretmenim beni anlayın:Çocuk psikolojisi adına merak edilen her şey(8.baskı).İstanbul:Babıali Kültür Yayıncılığı.

6.Özalp,A.(2009).Çocuk ve Aile Psikolojisi.İstanbul:Sepya Yayıncılık.

7.Özcan,Ö., & Elyas,Z.(2007). Çocuk ve ergenlerde ruhsal bozukluklar. İçinde A.Kaya(Ed.),Eğitim psikolojisi(ss:223-258)(2.baskı).Ankara:Pegem Akademi.

  • 8.Özdemir,S.(2010).Anne ve babalar çocuğunuzun geleceği sizin ellerinizde (2.baskı).Ankara:Nadir Kitap.
  • 9.Öztürk,M.(2006).99 sayfada okul fobisi.İstanbul:Türkiye İş Bankası Kültür     Yayınları.
  • 10.Topbaş,E.(2005).Çocuğunuzun korkuları ve çözüm yolları(2.baskı).Ankara:Tekağaç Kitap.

 

  • 11.Yavuzer,H.(2011).Çocuk psikolojisi(33.baskı).İstanbul:Remzi Kitabevi.

 

Hazırlayan:Mücahit Akkaya/İnönü Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı Lisans Öğrencisi

Hakkında Pdrruhu

İnönü Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümünde okuyorum.Pdr ruhunu yaşamaya çalışıyorum.

İlginizi Çekebilir

Türkiye’de Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen Olmak

Amerikan Okul Danışmanlarının kişilik özelliklerinin onların başarılı olmalarına büyük etkisi vardır.Cümlenin böyle kurulması Amerikalıların kendilerine …

Yorum Var

  1. Buse Terim

    Karne dönemi gelsin kalmaz okul fobisi falan kalmaz

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir