Anasayfa / Bağımlılık / Sigara Kullanmayı Engellemek İçin Neler Yapılmalı

Sigara Kullanmayı Engellemek İçin Neler Yapılmalı

Gençlerin sigara kullanmaya başlaması ve içmeye devam etmesi, fizyolojik ve biyolojik olarak çok karmaşık bir yapıya sahiptir. Bu nedenle sigara kullanımının önlenmesi için gençlere yönelik pek çok müdahalenin planlanması gerekir.

Toplumun Sigara Kullanımı Konusunda Bilgilendirmesi, Olumlu Tutum ve Davranışların Geliştirilmesi

Toplumda sigara kullanan kişiler gençlerin sigara kullanma davranışlarını edinmelerine neden olabilmektedir. Bu nedenle toplumda sigara kullanımının azaltılmasına ilişkin genel programlara gereksinim vardır. Gençlere yönelik programlar bu temel programların içine yerleştirilmelidir.

Sigaranın sağlık üzerine olan olumsuz etkileri konusunda bilgilendirme temel müdahalelerin başında yer almaktadır. Ancak, sigara kullanımının çocuklar ve gençlerin yanında olmasını eleştiren bir yaklaşım ve tutumun toplumda geliştirilmesi gerekmektedir. Çocuk ve gençlerin yanında sigara kullanmanın sağlık üzerine olan etkilerinin yanı sıra gençlerin sigara kullanma davranışlarını kanıksanmasına, sigara kullanımını normalleştirmesine ve özdeştirmesine neden olabileceği bilinci ve tutumu toplumdaki herkese yerleştirilmelidir.

Özellikle gençler için önemli olan eğiticiler ve lider konumundaki kişilerin gençleri sigara kullanmalarını özendirecek tutum ve davranışları yapmamalarının bilincinde olmaları sağlanmalıdır.

Gençler için çok önemli bir grup da ideol konumundaki kişilerdir. Şarkıcı, sporcu ya da yazar gibi gençlerin izlediği ve özdeştirdiği kişilerin de sigara karşıtı tutum ve davranışlar sergilemesi sigara mücadelesinde önemlidir.

Ailelerin Sigara Kullanmamalarına Yönelik Müdahaleler:

Toplumda ebeveynlerin sigara kullanmalarının azaltılması gençlerin sigara kullanmalarını azaltacaktır. Bu nedenle öncelikle ailelerin sigara kullanımının önlenmesi gerekmektedir. Anne, baba ve diğer aile bireylerinin kesinlikle sigara kullanmamaları sağlanmalıdır. Aile bireylerinin sigara kullanmaması için yardıma gereksinimleri varsa, yardım edilmeli ya da yardım alacağı bir kuruluşa sevk edilmelidirler. Evde kesinlikle sigara kullanılmasına izin verilmemelidir

Ailelere de mesaj verilirken, özellikle çocuklarının sağlıklarını etkileyeceklerini düşündürücü olması için özen gösterilmelidir.  Bazı mesaj örnekleri aşağıda verilmiştir

  • Sigara kullanılan ortam çocuğunuzun sağlığını olumsuz olarak etkiler. Lütfen çocuğunuzun yanında sigara kullanmayınız.
  • Eğer çocuğunuzun yanında sigara kullanılıyorsanız, çocuğunuz daha fazla solunum yolu hastalıkları (nezle, grip gibi) olacak ve astımı ağırlaşacaktır.
  • Sigara çok pahalıdır. Her gün günde bir paket sigara içiyorsanız, yılda en az 900 YTL para harcıyorsunuz. Paranızı harcamak için daha iyi yollar yok mu?
  • Sigara kullanıyorsanız daha erken yaşta ölebilirsiniz. Çocuklarınızın büyüdüğünü ve etrafınızda torunlarınızın dolaşmasını istemiyor musunuz?
  • Eğer sigara kullanıyorsanız, çocuklarınız da büyük bir olasılıkla sigara kullanacaklardır. Çocuklarınızın sigara kullanmasını mı istiyorsunuz?
  • Bir çok erişkin sigara kullanmıyor. Siz neden sigara kullandığınızı düşünüyorsunuz?
  • Bırakma girişiminiz sırasında, eğer tıbbi yardım alırsanız bırakmak daha kolay olabilir.

Gençlerle İletişim Sırasında Dikkat Edilmesi Gereken Tutumlar

Sigara kullanması ile ilgili bazı tutumların toplumdaki bütün bireylere kazandırılması gerekir. Özellikle gençler ile yakın iletişim halinde beraber olan kişilerin sigara kullanmayan gençleri desteklemeleri çok önemlidir.

Sigaraya başlamaya niyet eden gençlere yönelik bazı önerilerde bulunulabilir. Nasıl ?hayır? diyebileceği konusunda yöntemlerin örneklendirilmesi yararlı olabilir.

Sigara kullanmaya niyet eden ve etrafında sigara içilen bir ortamda yaşayan gence, sigara içmeyenleri övme, sigaraya karşı sağlıklı yaşama alternatifleri sunma ve sigara kullanan akranları arasında onu kutlayarak yardımcı olunabilir.

Örneğin, sigara teklif edilen bir genç bu teklifi şu şekilde yanıtlayabilir:

?Teşekkür ederim, bugün kendimi iyi hissetmiyorum? veya ?Bugün boğazım ağrımaya başladı ve sigaranın bunu daha da kötüleştireceğini düşünüyorum?

veya  ?Bütün bu zararlı maddeleri vücuduma almak istemiyorum?.

Gençlere mesaj verirken bu konuyu düşünmeleri sağlanmalıdır. Sigaranın gençlere verebileceği zararları, kendi tutum ve davranışlarını düşündürmeyi sağlayan mesajlar verilebilir. Bazı mesaj örnekleri aşağıda verilmiştir:

  • Nikotin bağımlık yapan bir maddedir. Sigara tarafından bağımlı hale getirilmek ister misiniz?
  • Sigarada binlerce kimyasal madde var. Bu maddelerin bir çok zehirlidir. Bazıları ise kanser yapmaktadır. Neden vücudunuzu bu maddeler ile zehirliyorsunuz?
  • Sigara çok fazla para harcamaya neden oluyor. Sinemaya gitmek, bir müzik kasedi / CD si almak daha iyi olmaz mı?
  • Bir çok genç sigara içmiyor? Acaba neden?
  • Sigara firmaları nikotinin bağımlılık yaptığını açıkladılar. Fakat, sigara firmaları gençlerin aptal olduğunu düşünüyor, çünkü gençlerin sigara içmesinden çok fazla para kazanıyor.
  • Sigara içme dişlerde sararma, ciltte kırışık ve kötü görünüme, kokan giysilere ve nefes almada zorlanmaya neden oluyor? Sizce sigara çekici mi?
  • Neden vücudunuzu dans etmek, spor yapmak gibi başka bir aktivite ile rahatlatmayı denemiyorsunuz?
  • Bırakmak kolay değil, fakat milyonlarca insan sigarayı bırakmaktadır. Unutmayın, sigarayı bırakmak için yapılan ortalama girişim sayısı 7!
  • Eğer gereksiniminiz varsa, sigarayı bırakmak için size bir çok tıbbi yardım yapılabilir.
  • Akıllı olunuz! Sigara firmalarının sizi yönetmesine izin vermeyiniz.

Okul Programları

Gençlerin sigara kullanmaya başlamadan evvel müdahale programlarına gereksinim vardır. Gençlerin devam ettikleri okullarda sigaraya ilişkin koruyucu politika ve uygulamaların olması sağlanmalıdır.

Bu program içinde okulun sigarasızlık politikasının olması, sigaranın kısa ve uzun vadeli etkilerinin yer aldığı bir rehberin geliştirilmesi ve kullanılması, öğrencilere yönelik özel eğitim programının geliştirilmesi ve uygulanması, öğretmenlerin bilgilendirilmesi, ailenin katılımın sağlanması, okul personeli için sigarayı bırakma çalışmaları ve düzenli aralıklarla sigara koruma programlarının uygulanması desteklenmesi yer almalıdır.

Okul döneminde ilk sigara kullanılan ortamların belirlenerek sigaraya başlamanın önlenmesi, sigara ile tanışma yaşının ertelenmesi ve sigaranın zararları konusunda bilgilendirme yapılması öncelik verilmesi gereken konulardır.

Sağlık İzleme Programları

Adolesanların sigara kullanma ve diğer riskli davranışların önlenmesi (alkol ve madde kullanımı, güvensiz cinsellik, şiddet içeren davranışlar vb.) ve sağlığın geliştirilmesine yönelik davranışlarının (yeterli ve dengeli beslenme, fizik egzersiz yapma) geliştirmesi için sağlık izleme programlarına gereksinimleri vardır.

Adolesan koruyucu sağlık hizmetlerinin amacı sağlıklı fiziksel, psikolojik ve sosyal büyüme ve gelişmeyi desteklemektir. Bu nedenle adolesana sunulacak sağlık hizmetlerinde öncelik koruyucu sağlık hizmetlerine verilmelidir.

Sağlam adolesan izlemeleri sırasında sigara kullanma ile ilgili davranış ve alışkanlıkların sorulmalıdır. Gencin sigara kullanmasının erken dönemde tespit edilmesi bırakması için yapılacak girişimlerin daha başarılı olmasını sağlayacaktır.

Sigara kullanan gençlere yakında sigarayı bırakabileceği ve bu konuda çok başarılı olabileceği mesajı verilmelidir. Adolesanlar arasında sigara bırakma hızı, gençlerin çok fazla gayret göstermedikleri durumlarda %0-11 arasındadır. Sigara başlayan bir gencin sigarayı bırakması için girişimlere hemen başlanmalıdır ve hemen bir randevu verilmelidir. Eğer sigarayı bırakmak isteyen bir genç varsa, hekim daha iddialı olmalı ve hemen bir randevu vermelidir. Eğer genç sigarayı bırakmak istemiyorsa, hekim bu konuda direnmeli ve sigara bırakmanın çok önemli olduğunu vurgulamalı, hastayı motive eden literatür sağlamalı ve daha sonraki ziyaretlerde konuyu tekrar gündeme getirmelidir.

Yaşam Becerilerinin Geliştirilmesi

Sağlığın geliştirilmesi yaklaşımının benimsenmesi için ?Yaşam Becerilerinin Kazandırılması? kapsamında bir program yaklaşımı önerilmektedir. Bu yaklaşımda gençlerin doğru bilgi, olumlu tutum ve davranış kazanmaları hedeflenmektedir.

Yaşam becerilerinin kazandırılmasında gencin sağlıklı seçimler yapma konusunda sorumluluk alması, olumsuz baskılara karşı durabilmesi ve riskli davranışlardan kaçınması yer almaktadır.  Bu yaklaşım içinde; iletişim becerileri, ret etme becerisi, empati yapma, ekip çalışması ve kooperasyon, savunuculuk becerisi, karar verme ve kritik durumlarda düşünme becerisi, kendisini yönetebilme ve kontrol edebilme becerisi, duygularını kontrol etme becerisi, stresle başa çıkma becerisi gibi pek çok davranış yer almaktadır.

  Bu yaklaşımı adolesana ulaştırabilmek için toplumun bir çok kesiminin işbirliğine gereksinim vardır. Toplumdaki politikacılar, karar vericiler, gazeteciler, eğiticiler, sağlık çalışanları, işverenler, güvenlik güçleri, sanatçılar, dini liderler, aileler ve arkadaşlar adolesana değişik konumlarda ulaşabilen kişilerdir. Adolesanın bulunduğu ev, okul, sağlık merkezi, iş yeri, sokak, sivil toplum kuruluşları, eğlence yerleri, medya, politik sistem vb her ortamda bu yaklaşım benimsenmelidir.

Gencin kişiliğinin geliştirilmesi ve sağlıklı yaşam biçiminin benimsetilmesi sigara kullanımından ve diğer riskli davranışlardan (alkol ve madde kullanımından, erken, korunmasız ve istenmeyen cinsel ilişkiden, kaza ve şiddetten ve kötü beslenmeden vb.) koruyacaktır.

Gencin bu yaşam tarzını benimsemesi için genci hedefleyen, sorunları belirleyen, kültürel değer yargılarını koruyan, erişkinlerin tutum ve davranışlarını pozitif olarak geliştiren ve sektörlerarası yürütülen bir programa gereksinim vardır.

Ülkenin gencine yönelik geliştirdiği bu müdahale programı, gence güvenli ve destekleyici bir çevre oluşturmayı, özel sağlık ve danışmanlık hizmetlerini sunmayı, sağlıkla ilgili konularda bilgilendirmeyi ve yeteneklerini geliştirilmeyi amaçlamalıdır.

 Sigaranın Özendirilmesinin ve Gençlerin Sigaraya Ulaşılabilirliklerinin Önlenmesi

Sigaranın üretimi ve satışının sınırlandırılması, sigara reklamlarının yapılmaması konusunda yasal düzenlemelerin var olması öncelikle gerekmektedir.

Ülkemizde 4207 Nolu Kanun ?Tütün Mamullerinin Zararlarının Önlenmesine Dair Kanun?  1996 yılında kabul edilmiştir. Bu yasanın başlıca maddeleri aşağıda sıralanmıştır:

  • 18 yaşından küçüklere sigara satışının yasaklanması,
  • Tütün mamullerinin her türlü reklam ve tanıtımının yasaklanması,
  • Sağlık, eğitim, kültür ve spor tesisleri ile toplu taşıma araçlarında sigara kullanımın yasaklanması,
  • Kamu binalarında beş ve daha çok sayıda kişinin çalıştığı yerlerde sigara kullanımının yasaklanması,
  • Bütün televizyon kanallarında ayda en az 90 dakika süre ile sigaranın zararlarının anlatıldığı eğitim programlarının yapılması,

Sigara paketleri üzerine uyarı yazısı yazılmasıdır.

Yasada sigara içilmesinin yasaklandığı yerlerde sigara içenlere yönelik ceza hükmü bulunmakla birlikte ceza uygulaması yaygın olarak yapılamamıştır. Yasa, reklam yasağı ile ilgili maddenin devamı olarak cadde ve sokaklardaki panolarda bulunan sigara reklamlarının bir yıllık sürenin sonunda kaldırılmasını öngörmekteydi. Tütün firmalarının bu yöndeki hükümleri yerine getirmemesi durumunda yasada öngörülen cezalar etkili şekilde uygulanmıştır. Bu yasanın yürürlüğe girmesinden hemen sonra otobüs, tren ve uçaklar gibi toplu ulaşım araçlarında sigara kullanımı sona ermiştir.  Halen ülkemizde yasanın işlerliğinin sorunlu olduğu uygulamaları kuvvetlendirmek için yeni bir yasa taslağı üzerinde çalışılmaktadır.

Hakkında Admin

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

“Utangaçlık” Bağımlılık Riskini Arttırıyor

Madde bağımlılığı riski gün geçtikçe artmakta ve özellikle bağımlılığa yakın kişilik özeliklerin de olan Utangaç …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir