Anasayfa / Pedagoji / Okul ve Akran Zorbalığı İle Öğrenci Özellikleri

Okul ve Akran Zorbalığı İle Öğrenci Özellikleri

Akranları ya da arkadaşları tarafından fiziksel, sözel, cinsel ya da duygusal zorbalığa maruz kalan çocukların hem kısa, hem de uzun dönemde bu tür yaşantıdan veya yaşantılardan olumsuz biçimde etkilendiğine ilişkin araştırmaların sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Akran zorbalığının belirlenmesi için zorbalığın tanımı, türleri, zorba ve kurban kavramlarının bilinmesi oldukça önemlidir.

Zorbalığın Tanımı

Zorbalıkla ilgili çalışmalar 1970?lerin sonlarında özellikle Norveç, İsveç ve Finlandiya?da başlamıştır. Özellikle Norveç?li araştırmacı Dan Olweus?un 1978?de yayınlanan ?Okullarda Saldırganlık? isimli kitabı zorbalıkta dönüm noktası kabul edilebilir. Araştırmacılar arasında zorbalığın tanımıyla ilgili tam bir birlik yoktur. Kimileri zorbalığı diğerlerine yönelik kasıtlı saldırgan davranışlar olarak tanımlarken, kimileri bu tür davranışların zorbalık olarak kabul edilmesi için düzenli olarak tekrar edilmiş olması gerektiğini ifade etmektedirler (Kartal, Bilgin, 2007). En sık kullanılan tanım Olweus (1987)?un tanımıdır.

Bu tanıma göre zorbalık; ? Bir kişi, diğer bir kişi veya kişiler tarafından kasıtlı, tekrarlı ve en azından bir süre devam eden olumsuz davranışlarla karşı karşıya bırakılıyorsa bu kişinin zorbalığa uğradığı söylenebilir(Akt:Kartal, Bilgin, 2007). Olumsuz davranışlar niyetli olarak bir kişiyi inciten, rahatsız eden veya bunu yapmaya çalışan davranışlar olarak açıklanmıştır. Bu tanım rastgele saldırgan davranışı zorbalıktan ayırmamızı sağlar.

Zorbalığı yapan kişiye zorba,  zorbalığa maruz kalan kişiye de kurban denmektedir. Bir başka grup çocuk ise kimi zaman zorba davranışlar sergilemekte, kimi zaman ise zorbalığa maruz kalabilmektedir ve zorba-kurban şeklinde tanımlanabilmektedirler (Kapcı, 2004).

Pişkin (2002), zorbalıkla ilgili bir derleme çalışmasında, zorbalığın tanımlarında bulunan ortak noktaların altını çizmektedir. Bunlar;

  1. Zorbalık, bilinçli ve kasıtlı olarak yapılan ve kurbana fiziksel, zihinsel, sosyal ya da psikolojik zarar verme amacı güden söz ve eylemleri içerir.
  2. Zorbalığın belli bir süre tekrarlama özelliği vardır.
  3. Kurban kendini koruyamayacak ve savunamayacak durumdadır.
  4. Zorbalar eylemlerini bireysel ya da grupla yapabildikleri gibi, kurbanlar da bu eylemlerden bireysel ya da grup olarak zarar görebilirler.
  5. Zorbalar, bu tür eylemlerden dolayı genellikle kendilerine çıkar sağlayabilirler.

Zorbalığa Hedef Olabilecek Öğrenci Özellikleri 

Akranlarına göre daha sessiz ve kaygı düzeyi yüksek, özsaygıları düşük öğrenciler, zorbalık davranışına daha kolay hedef olabilirler. Bu öğrencilerin kendilerine dair bakış açıları olumsuzdur; kendilerini başarısız, aptal, utangaç olarak algılarlar. Fazla arkadaşı olmayan, akranlarıyla sınırlı ilişkiler kuran öğrencilerdir. Genellikle hiç yakın arkadaşları yoktur. Mağdur olan erkek öğrenciler genellikle yaşıtlarına göre daha ufak tefek ve zayıftır. Olumsuz davranışa maruz kalan bu çocuklar/gençler, aynı zamanda zayıf iletişim becerilerine ve daha duyarlı ve alıngan kişilik özelliklerine sahiplerdir. Ayrıca aileleri tarafından aşırı koruyucu bir tutumla yetiştirilen çocuklar da zorbalık davranışını kolayca hedef olabilirler.

Zorbalık Davranışını Gösterebilecek Öğrenci Özellikleri

Zorbalık davranışlarını gösteren öğrencilerin kesin ve belirgin karakteristik özelliklerini belirlemek güçtür. Akademik yönden başarısız, güç ve baskınlık kurmaya yönelik kuvvetli ihtiyaçları olan, ailesi tarafından arka plana itilmiş ve aile içi şiddete maruz kalan, duygularını ifade etmekte güçlük çeken, problem çözme becerileri akranlarına göre daha az gelişmiş olan, çabuk öfkelenen ve tepkisel davranan öğrenciler zorbalık davranışını göstermeye akranlarına göre daha meyilli olabilirler. Ancak bu özelliklere sahip olan her öğrencinin zorbaca davrandığını söylemek mümkün değildir.

Zorbalık Davranışının Uzun Süreli Etkileri

Zorbalık davranışına uzun süre maruz kalan ya da zorbalık davranışını uzun süre gösteren çocuklar bu durumun yol açtığı bazı problemleri hem okul yaşantıları dışına hem de yetişkinliklerine de taşımaktadırlar.Bu kişilerde yeme ve uyku bozuklukları, depresyon, öğrenim yaşantısından uzaklaşma,umutsuzluk, suça meyilli olma gibi problemler görülebilir.

Zorbalıkla İlgili Diğer Bilinmesi Gerekenler

  1. Erkek çocuklar kız çocuklara göre zorbalık davranışını daha fazla gösterirler.
  2. Bir öğrenci aynı zamanda hem zorbalık davranışını gösterebilir hem de zorbalığa maruz kalabilir.
  3. Zorbalık davranışını gösteren çocukların ?kötü çocuklar? olduğu ve cezalandırılmayı hak ettikleri gibi yanlış bir inanış doğması muhtemeldir. Ancak bu çocuklar da tıpkı zorbalığa maruz kalan çocuklar gibi yardıma ihtiyacı olan çocuklardır.Gerekli önem alınmaz ise ileride başkalarının üzerinde güçlerini kötüye kullanmaya devam edebilir ve ciddi suçlar işleyebilirler.
  4. Uzun süreli zorbalığa tanıklık eden öğrenciler de bu durumdan olumsuz etkilenir; kendilerine ve çevreye karşı güvensiz bir anlayış geliştirebilirler. Ayrıca okul ve öğrenim yaşamından uzaklaşmak isteyebilirler.
  5. Medya imajı ve mesajları zorbaca davranışların hem popüler hem de kabul edilebilir olduğu izlenimini yaratabilir. Bu yüzden, küçük yaştaki çocuklar şiddet içeren televizyon programları ve bilgisayar oyunlarından uzak tutulmalıdır.

Hakkında Admin

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Sosyal Medya Ne Kadar Güvenli?

Bilişim teknolojisindeki hızlı gelişmeler sanal ortamdaki güven sorununu da beraberinde getirdi. En basitinden Faceb**k gibi …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir