Anasayfa / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik / “Okul Psikoloğu”nun Tanımı, Görevleri ve Gelişimi

“Okul Psikoloğu”nun Tanımı, Görevleri ve Gelişimi

Okul psikolojisi alanı Kratochwill(1981)e göre, çağdaş psikolojinin çocukluktan olgunluğa hızla ulaşan en önemli ve aktif alanlarından biri sayılmaktadır. Tüm dünyada 70li yılların ortalarında, ortalama 40.000 okul psikoloğu bulunmakta olup tüm öğrencilerin üçte birinin okul psikolojisi ile ilgili olan gereksinimleri giderilebilmekteydi.

1984de ise, okul psikologları sayı olarak 90.000e yükselmiştir. Bunların çoğunun kadın olduğu ve yaşlarının da 31 ve 39 arasında değiştiği bilinmektedir.

Bu alanın doğuş ve gelişiminde iki önemli etken bulunmaktadır. Bunlardan birincisi, Galtonun Londradaki laboratuvarında okul çocuklarına testler uygulayarak onların görsel-duyuşsal işlevlerini sınamalarına bağlanır. İkincisi ise, Witmerın 1986da Pennsylvania Üniversitesinde çocuklar için psikoloji kliniğini açarak çocukların öğrenme güçlüklerini tedavi etmeye başlamasıdır. Bunlara Gesellin Yale Çocuk Gelişimi Kliniğini (Yale Clinic of Child Development) kurarak bebeklerle ilgili gözlem ve araştırmalar yapması da eklenebilir.

Okul psikolojisinin gelişimi,Avrupada 1954 yılında özellikle Hamburgda yapılan UNESCO konferansı ile başlamıştır. Bu konferansta, okul psikolojisi meslek dalının tüm ülkelerdeki görev ve kurumlarıyla ilgili genel prensiplerin geliştirilmesine yönelik araştırmaların yapılması üstlenilmiştir. Buradaki kararlarda okul psikoloğu yardımına gereksinimi olan öğrenci sayıları 1:6000 olarak önerilmiştir.70li yıllardan başlayarak okul psikolojisinde uluslar arası dernekleşme hareketine gidilmiştir. Bu amaçla kurulan UluslarArası Okul Psikologları Derneğinde (International School Psychology Association-ISPA), tüm dünyada karşılıklı görüş alış verişi yapılarak çocuğun durumunun daha iyiye götürülmesi ön görülmüştür.

Gelişmiş ülkelerde okul psikologlarının hizmetlerine bakıldığında, farklılıklardan ziyade benzerliklerin yer aldığı görülmektedir. Catteral (1979)a göre, tüm dünyadaki okul psikolojisi hizmetlerindeki farklılıkların doğuş nedenleri şöyle belirtilmektedir.

1)Toplumların sosyo-ekonomik ve kültürel faktörleri ile eğitim sistemlerinin standartlarından etkilenme,

2)Öğretmen eğitimi ile alana ilişkin niteliklerden (mezuniyete ilişkin özelliklerden) etkilenme,

3)Engelliler eğitimi ve özel eğitim kurumlarından etkilenme,

4)Psikoloji bilimi ve buna ilişkin meslekî kuruluşlarının gelişim standartlarından etkilenme.

Görüldüğü gibi, okul psikologluğu alanının gelişim standardı, toplumlardaki kültürel faktörlerden ya da başka bir deyişle, sosyo-ekonomik ve eğitim sistemlerindeki değişmelerden etkilenmektedir.

a. ABDde Okul Psikolojisi

Amerikadaki okul psikolojisi alanının etkin çalışmaları, İkinci Dünya Savaşından sonra başlamıştır. 1945de Amerikan Psikoloji Derneği (American Psychological Association-APA) çerçevesinde Okul Psikolojisi Dalı (Division of School Psychology) kurulmuştur. Amerikada APAnın başkanlığında 1954 yılında yapılan Thayer Konferansında okul psikolojisinin bir meslek oluşu üzerinde durulmuştur.

Daha sonra, ABDde Özel Eğitim Special Education adıyla bir kanunun çıkartılmasıyla 1950 ve 1970 yılları arasında okul psikolojisi alanında görevli olan elemanların sayısında bir artış görülerek, bu sayı 1974de 10.000in üstüne çıkmıştır. Özel eğitimle ilgili öğrencileri kayıda geçirmek üzere yerleştirilen uzman elemanlara ise okul psikologları ve okul psikometristi (school psychometrists) adları verilmiştir.

1969da okul psikologları Ulusal Okul Psikologları Derneği (National Association of School Psychologists-NASP) ismiyle yeni bir dernek oluşturmuşlardır. Buna göre, eleman yetiştirmede psikoloji öğrenimi yerine pedagoji öğreniminin gerekliliği öne sürülmüştür.Derneğin her iki bütünleşmesi ile ortaya çıkan görüşler aşağıdaki sorular ile kristalleşmiştir.

1. Okul psikolojisi, bağımsız ve tek başına bir meslek biçimi midir, yoksa geniş kapsamlı bir alan olan psikoloji mesleğinde kendine özgü bir yeri mi oluşturmaktadır

2. Okul psikoloğunun bağımsız çalışabilmesi için meslek eğitiminde hangi önlemlerin alınması gerekmektedir

3. Meslek tanımında okul psikoloğu sıfatını kullanmaya yetkili olanlar kimlerdir

Literatüre bakıldığında anlaşılacağı gibi Amerikadaki dernekleşme çalışmaları bu alanın bir meslek olarak tanımında oldukça etkili olmuştur. Ayrıca, özellikle Almanca konuşulan Avrupa ülkelerine kıyasla Amerikada, Avrupaya göre alandaki bilimsel yayın ve başvuru kaynaklarının oranının daha fazla olduğu belirtilmektedir.

b. Fransada Okul Psikolojisi

Uluscu bir eğitim yönetimin yer aldığı Fransada 1915de Alfred Binetin kavrama yeteneği yönünden zayıf olan çocuklarda ilk zeka testini geliştirmesi çocuk ve okulla ilgili olan çalışmaları hızlandırmıştır. 1944te Wallon ve Langevin ise, her çocuğun optimal okulsal gelişimini garanti altına almak amacıyla, okul psikologlarının eğitici önlemler almalarını ayrıca yeni ve işlevsel pedagojik yöntemlerin denenmesini önermişlerdir.

Wallonun diğer bir çalışması, okul psikolojisi eğitiminde danışmanlık yapması ve buna ilişkin bir program geliştirmesi olmuştur. Geliştirilen programın temel koşulu, öğretmenin okul psikolojisi alanında üniversitede yapılan yüksek öğretime bağlı olarak en az 5 yıl ders uygulaması (staj) yapma gereği olmuştur .

50li yılların sonunda,Fransada özel eğitim kurumlarında psiko-diagnostik araçlar kullanılarak gerekli görülen çocukların, uygun özel eğitim kurumlarına gönderilmesine başlanmıştır.Daha sonraki yıllarda ise, giderek yılda ortalama 100 okul psikoloğu yetiştirilerek okullara atanmıştır.

1970li yıllarda GroupesdAide Psycho-Pedagogiquenin(GAPP) kuruluşu gerçekleştirilmiştir. GAPPın ana temasında, Önlem Alma etkinliğine önem verilerek, ülkenin iç bölgelerinde ortalama 800 ile 1500 öğrenciye danışmanlık yapacak gruplar oluşturulmuştur. Bunlar, bir okul psikoloğu, bir psikomotorik terapist ve pedagojik eğitimciden oluşan bir gruptur. Okul psikologları, bu çalışmalarda öğrencilerin gözlem, tanıma ve tekrar denetleme gibi işlerini yürütmüşlerdir. GAPP kurumunun yanı sıra, kısmen benzer işlevleri yerine getiren okuldan bağımsız ve tıbbî yönelişli, başka bir kurum olarak Psiko-Pedagojik-TıpMerkezi (Centre Medica-Psycho-Pedagoque-CMPP) hizmete katılmıştır.

Bunlar doktor denetimi altında, okul psikoloğu, özel eğitim pedagogu, psikomotorik terapist ve diğer terapistlerle birlikte görev yapmışlardır. Psikomotorik terapist, yaşam fonksiyonlarını kaybedenlerde diyaframın çalıştırılması türündeki hayatî kasları yeniden çalıştırmak için nefes alıp vermeyi öğrenme amacıyla ten teması ve empati yapma yolu ile geliştirilen psikomotorik terapi çalışmalarını yürütmektedir.Terapiler, masaj türündeki uygulamalar olup, hastane ortamı yerine doğal bir ortam içinde yapılmaktadır. Bu ortamlar, ev odası, havuzlu bir bahçe ya da büro şeklinde düzenlenebilir.

1986da Fransada ortalama 3000 okul psikoloğu bulunmakta iken, bunların büyük bir çoğunluğu (ortalama 2700ü)GAPP gruplarında, çocuk psikiatri kliniklerinde veya özel okullarda görev yapmışlardır. Diğer bir bölümü ise, öğretimde, araştırmalarda veya eğitim müdürlüklerinde görevlidirler. Aynı yıl içinde yeni okul psikologlarının yetiştirilmesine belirsiz bir süre için ara verildiğinden, buna ilişkin olan eğitim merkezlerinin kapatılmasından da endişe duyulmuştur.

Merkeziyetçi bir yapılanmanın yer aldığı Fransada, özellikle 70li yıllardan sonra okul psikolojisi etkinliklerinin eğitim ve tıbba odaklanmış olan kuruluşlarca yürütüldüğü görülmektedir.

c. Federal Almanyada Okul Psikolojisi

Almanyada okul psikolojisi 1945lerde Hamburgda Schülerhilfeye (öğrenci yardımı) yönelik bir amaçla başlamıştır. Almanyada okullar, eyaletlere göre farklı nitelikte yapılanmıştır.Arnhold (1976)a göre, 50li yıllarda Hamburg ve Hessen eyaletlerinde bu hizmetin genişletilmesine gayret edilmiştir. Bu eyaletlerden Hamburg bireysel alana, Hessen ise okula uyumlandırılmış nitelikteki okul psikolojisine yönelmişlerdir

Hamburgdaki çalışmalarının odağı, tek çocuğun mutluluğu ve kendini iyi hissetmesine yönelik olmuştur.Buna göre, öğrencinin öğrenmeye ilişkin olan sorunları öğretmenin yapabileceklerini aşarsa psikolojik yardım devreye girmektedir. Bu amaçla anne-baba görüşmelerinin, testleri içeren açıklamaların,hatta gerektiğinde özel eğitim işlevinin de yardımıyla sorunlu çocuğa bireysel olarak yardım edilmeye çalışılmıştır.

Ingen kamp (1966)a göre, 60lı yıllarda Almanyada Okul psikolojisi alanı, Deutscher Psychologen isimli meslekî derneğin içerisinde daha ziyade bireysel sorunlara odaklanılan bir anlayışı taşımaktaydı. Bu amaçla 1964de Dortmundda yapılan bir toplantıda alınan,Dortmund Kararlarında okul psikolojisinin esas görevleri şu başlıklar altında toplanmıştır:

1.Bireyseldanışmanlık,

2.Okul süresince yapılan danışmanlık hizmetleri,

3.Okul psikolojisi yöntemlerinin kontrolü ve düzeltilmesi,

4. Pedagoji alanında okul psikolojisi çalışmaları,

5.Okul psikolojisi ile ilgili deneyimlerin iletilmesi ve

6. Koordinasyon işlevleri.

1970de Giessende yapılan kongrede eğitim danışmanlığı kavramını savunanlar, okul psikolojisi kavramını genelde eğitim danışmanlığının yerine kullanmışlardır. Eğitim danışmanlığının amacı, eğitimde fırsat eşitliği anlayışı içinde öğrenme güçlükleri olan çocuğa yardım edilmesi ve eğitim sisteminin iyileştirilmesidir.1973de Eyaletler Üstü Eğitim Plânlaması Komisyonu, öğrenme ve davranış bozuklukları gösteren öğrencilerle ilgili hizmetlerin eğitim danışmanlarınca desteklenilmesini önermiştir.

Eğitim danışmanları, tüm okullarda bulunan ve haftada 5 saat dersle yükümlü olan öğretmenlerdir.Bunlar,öğrenme davranışında karşılaşılan güçlük ve çatışmalarda, öğretim sorunlarında okula öğretmenlere yardım ile meslekî danışmanlık, eğitim danışmanlığı ve okul psikolojisi hizmeti gibi farklı danışmanlık hizmetlerini yerine getirmekle yükümlü olmuşlardır.

Mason ve ark. (1989)a göre,Federal Almanyada son yıllardaki okul psikolojisi alanındaki araştırma konuları, 1. Farklı kültürel çevrelerden gelen Almanca bilgileri eksik olan çocuklar, 2.Eğitim-öğretimde anne-baba etkileri ve sistematik aile terapileri, 3. Okul psikologlarının rolleri ve okul alanında kuramsal gelişmelerle ilgili üç farklı konuda odaklanmaktadır.

Almanyada okul psikolojisi başlangıçta okula uyumlandırmak için bireysel yardım amacıyla başlamış ancak giderek eğitimsel ve mesleksel danışmanlık yardımlarını da kapsamıştır.

d. İsviçrede Okul Psikolojisi

İsviçrede farklı okul sistemlerinden oluşan 25 kanton ve farklı kültürel kökenli dört farklı dil bölgesi de yer aldığından okul psikolojisinin tarihsel gelişimlerini çizmek, kolay olmamaktadır. Caglar (1983)a göre,İsviçrede okul psikolojisinin etkinlikleri (1946) yılında Bösch tarafından belirlenmiştir. için,Hangi çocuklara karşı haksız yapıların yer verildiğini, bulmaya çabalayacak olan okul psikologlarının öğretim sisteminin yan elemanları olarak görüldüğü bir dönem olmuştur. Ayrıca okul psikologları psikolojik testler yardımıyla seçme işlevleri yaparak çocukların eksiklikleri yönünde düzeltici yardımlarda bulunmuşlardır.

Seksenli yılların en önemli olayı, psikologların tüm İsviçrede üniversite mezuniyetine gereksinim duymaları olmuştur. Tüm bunlara rağmen bu alanın, özellikle teorik konularında boşluk ve eksiklikler bulunmaktadır.Öte yandan Kaeser(1993)in kişisel bakış açısından İsviçre okul psikolojisinin güncel sorunları şu başlıklar altında özetlenmiştir.

1.Kimlik; Yaklaşık on yıldan beri, okul psikologlarının okul psikoloğu olduklarını çekinmeden söyleyebilmeleri ve psikolojik terapiler yardımıyla hizmetlerinin kalitesinin artması, bu meslek grubunun bilinçlenmesine yardımcı olmuştur.

2.Teşhis ve İş Yüklenme; Okul psikologları için halen, psikolojik testler yardımıyla teşhis ve danışma yaparak yeni ve alışılmamış unsurları deneyememeleri olası bir tehlike yaratabilir.

3.Okul psikolojisi hakkında bir öğretim kitabı bulunmamaktadır ve bu alandaki bilimsel araştırmalar da oldukça geridir.

4.Okul psikolojisi alanında pedagoji ya da psikoloji alanlarından hangisine yöneleceği konusunda, netlik kazanma yönünde bir disiplin hâlen üniversitelere uygun bir yapılanma içinde yerleştirilememiştir.

5.Konulara uygun teorik eksiklikleri: okul psikolojisi ile ilgili sistem ve içeriğe yönelik teoriler bulunmamaktadır.

Hakkında Admin

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Çocukların Maruz Kaldığı Zorbalık Türleri

Zorbalık türleri doğrudan zorbalık ve dolaylı zorbalık olarak sınıflanmaktadır. Doğrudan zorbalık fiziksel ve sözel saldırı …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir