Anasayfa / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik / Mesleki Rehberlik / Mesleki Rehberlik ve Karar Kuramları

Mesleki Rehberlik ve Karar Kuramları

Karar verme, bir gereksinimi gidereceği düşünülen bir objeye götürecek birden fazla yol olduğu, ya da bir gereksinimi gidereceği kesin olan belli bir tek hedef bulunmadığında, yaşanan sıkıntıyı gidermek amacıyla seçeneklerden birine yöneliş olarak tanımlanabilir.

Okul veya meslek seçimi gibi, insanın yaşamını önemli ölçüde etkileyecek kararların verilmesi sırsında genellikle kaygı ve gerginlik yaşanır. Çünkü bu kararlar etraflıca düşünmeyi, uzun ve sistemli düşünmeyi gerektirir.

Gelatt?a göre karar verme sürecinde yordayıcı sistem, değer sistemi ve karar sistemi olarak üç unsur bulunmaktadır. Yordayıcı sistemde birey olası eylemleri, eylemlerin olası sonuçlarını ve bu sonuçların gerçekleşme olasılıkları ile ilgili bilgi edinmek durumundadır.

Değer sisteminde, birey seçeneklerinin olası sonuçlarını öznel olarak değerlendirmekte; karar sisteminde ise karar verme durumunun içerdiği öncelikleri ve kuralları göz önüne almalıdır. Birey daha iyi ve yeterli bilgi sahibi oldukça daha uygun kararlar verebilmekte ve riski en aza indirebilmektedir.

Wrom karar verme durumunda bireyin sonuçlara yönelik duygusal değerlendirmelerinin ve beklentilerinin etkili olduğunu belirmektedir. Bu kuramsal görüşe göre, birey istediği hedeflere ulaşmasına yardımcı olacak seçenekleri öznel olarak değerlendirmekte ve en olumlu gördüğü seçeneğe yönelmektedir.

Karar verme sürecini açıklamaya çalışan farklı alanlardaki uzmanlar, bu süreçle ilgili olarak benzer açıklamalarda bulunmaktadırlar. Genel olarak karar verme bireyin amaçlarını açık seçik bir şekilde oluşturmasını, konuyla ilgili veri toplamasını ve işlemesini, olası seçenekleri gözden geçirmesini ve bir seçim yaparak sonuçları değerlendirmesini gerekli kılmaktadır.

Karar verme sürecinin aşamaları :

  • Karar verilmesi gereken durumun farkına varılması,
  • Karar probleminin tanımlanması,
  • Seçenekler oluşturma,
  • Oluşturulan seçenekleri değerlendirme,
  • Seçeneklerin elenmesi,
  • Kararın verilmesi,
  • Kararın uygulamaya konulması,
  • Kararın sonuçlarının değerlendirilmesi,
  • Gerekirse yeniden karar verilmesi.

Allison ve arkadaşları ise insanın karar vermesine ilişkin şu sonuçları belirlemişlerdir.

  • Karar verme toplumsal bir süreçtir, verilen karar doğrudan ya da dolaylı olarak diğer insanları etkilemektedir.
  • Karar verme risk içermektedir.
  • Karar verme bireyde bazı duyguların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
  • Karar verme çok boyutlu ve karmaşık bir süreçtir.

Doğru ve uygun karar verebilmek sağlıklı bir kişilik gelişiminin en önemli göstergesidir. İnsanların hepsi, her zaman sistematik davranarak akılcı karar verememektedirler.Bazı kişiler karar verme sorumluluğu ile karşılaştıklarında bunalıma girer, bir kısmı erteler, bazıları ise sorumluluğu başkalarına bırakır, kararsızlar ise karar verip kararından hemen vazgeçer.

Bu nedenle karar verme becerilerinin geliştirilmesi veya öğretilmesi meslek rehberliğinin en önemli amaçları arasındadır.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

MEB’den “Rehberlik Bölümüne” Yöneticilik Darbesi

Rehberlik alanına karşı MEB tarafından yanlışlara güç geçmiyor ki bir yenisi daha eklensin. Bu defada …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir