Anasayfa / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik / Mesleki Rehberlik / Mesleki Olgunluk ve Mesleki Olgunluğun Boyutları

Mesleki Olgunluk ve Mesleki Olgunluğun Boyutları

Gencin meslek seçimiyle başa çıkma şekli, onun genel olgunluğunun göstergesidir. Birey, her bir mesleki gelişim evresinden başarı ile geçtikçe mesleki olgunluğu da gelişir. Ancak,okulöncesi eğitimden başlanarak bireyin içinde bulunduğu mesleki gelişim evresinden diğerine başarı ile geçebilmesi bir bakıma kendisinden beklenen mesleki olgunluğa ulaşabilmesi, her bir dönemde (ilköğretim I., II. kademe ve lise yılları) kendisinden beklenen mesleki gelişim görevlerini üstlenmesiyle ve başarmasıyla mümkündür.

Mesleki Olgunluğun Boyutları

1. BOYUT: Meslek Seçimine Planlı Yöneliş:

Bu boyut her bireyin bir işi/mesleği olması gerektiğini, bu nedenle kendisinin de bir karar vermesi gerektiğini kabullenmesi, bu gereğin bilincinde olması ve planlı bir şekilde bu konuya yönelmesini ifade eder. Şu davranışları kapsar:

a)Seçme/tercih konusu ile ilgilenme

b)Bu amaçla çeşitli kaynaklardan yararlanma

2. BOYUT: Mesleki Bilgilerin Belirginleşmesi ve Planlama Yapma

Genç olgunlaştıkça mesleklere ilişkin bilgilerinin daha doğru ve gerçekçi olması beklenir. Meslek seçiminin, çalışma ve iş yaşamına ilişkin güvenilir bilgilere dayanması ve yapılan planların gerçekçi ve uygulanabilir nitelikte olması beklenir, bu boyut şunları kapsar;

a)Tercih edilen meslek hakkında özgül bilgileri saptama,

b)Tercih edilen mesleğe hazırlanma ve girişi daha özgül olarak planlama,

c) Planlama faaliyetlerini genişletme ve eyleme koyma.

3. BOYUT: Meslek Tercihlerinin Tutarlılığı

Genç tek ve kesin bir meslek üzerinde kararını vermese de, tercihi belli alanlara yönelik olarak belirginleşmelidir (Örneğin, tıp alanında). Eğer genç bazı tercihlerini sosyal alanlara yönelik, bazı tercihlerini fen alanında yapıyorsa bir tutarlılık göstermiyor demektir. Bu da onun ?mesleki olgunluğu? nun düzeyi konusunda bir soru işareti yaratır. Aynı şekilde seçtiği mesleklerin düzeyi, giriş düzeyindeki işler, uzmanlık düzeyine? gibi) yönünden de bir tutarlılık aranır. Bu boyutun kapsadığı davranışlar şunlardır:

a)Alanlar açısından meslek tercihlerinin tutarlılığı,

b)Düzeyler açısından meslek tercihlerinin tutarlılığı,

c)Alanlar ve düzeyler dahilinde meslek tercihlerinin tutarlılığı.

4. BOYUT: Özelliklerin Billurlaşması

Olgunluğun bir başka ölçütü de meslek seçimine uygun yetenek, ilgi ve kişilik özelliklerinin belirginleşmesidir. Bu boyutun kapsamı ise:

a) Ölçülen ilgilerin kristalleşme derecesi,

b) İlgi olgunluğu (ilgilerinde tutarlılık),

c) Çalışma/iş yapmaya karşı güdülenme,

d) İş değerlerinin belirginleşme derecesi,

e) Çalışma ve işin insan yaşamında sağladığı ekonomik, sosyal ve psikolojik doyumları kabul etme (kavrama),

f) Seçme ve planlama sorumluluğunun kabullenilmesi (üstlenme),

g) Meslek seçiminde bağımsızlık.

5. BOYUT: Meslek Tercihlerinde Akılcılık

Gencin meslek seçiminde durumu mantıklı olarak değerlendirmesi (kendi özellik ve koşulları ile mesleklerin niteliklerini) ve akılcı bir yol izlenmesi beklenir. Bu konu üzerinde düşünüp çaba harcaması ve buna göre davranması olgunluk derecesini gösteren bir ölçüttür. Şöyle ki;

a) Yetenek ve tercihler arasında uyuşma,

b) Ölçülen ilgiler ile tercihler arasında uyuşma,

c) Yetenek düzeyi, ölçülen ilgiler ve meslek düzeyi arasında uyuşma,

d) Tercihlerin Sosyo-ekonomik açıdan erişilebilirliği (koşullarına uygunluğu),

       Yapılan araştırmalar ergenlerin henüz lise birinci sınıfta bu olgunluğa ulaşmamış olduğunu, lise sona doğru olgunluk derecesinin artmaya başladığını göstermektedir. Kuşkusuz bazı gençler bu olgunluğa daha erken ulaşabilirken bazıları üniversite sonrasına dek ulaşamayabilir. Bu durum gencin kişisel özelliklerine bağlı olduğu kadar çevresel etkenlere de (aile, okul koşulları, mesleki rehberlik hizmetlerinden yararlanma vb.) bağlı olabilir.daha çok da her iki grup etkenin etkileşimiyle belirlenir.

Hakkında Admin

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Meslek Seçimi ve Gelişimi İle İlgili Görüşler

Parsons’un öncülüğünü ettiği mesleki rehberlik çalışmalarında, psikologlar meslek seçimi olgusunu açıklamak için çeşitli kuramlar geliştirmişlerdir. …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir