Anasayfa / Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik / Mesleki Rehberlik / Meslek Seçimi ve Kariyer Planı Yapmak

Meslek Seçimi ve Kariyer Planı Yapmak

Ülkemizde yapılan bir araştırmalara göre alınan eğitim dışı kariyer yapma yüzdesi oldukça yüksektir. Bunda gençlerin kendilerini ve meslekleri yeterince tanımamaları, babadan kalan mesleklerin yürütülmesi, eğitim programlarındaki yersizliklerin ve yanlış planlamanın payı bulunmaktadır. Aslında bireylerin aldıkları profesyonel eğitimlerin başka iş alanlarında başarılı olmalarını engelleyeceğini söylemek yanlış olacaktır. Peki tüm bunlara rağmen kariyer seçimini doğru bir şekilde gerçekleştirebilmesi için kişinin neleri bilmesi gerekmektedir?

Öncelikle kariyer planlama olgunluğuna gelmiş bireylerin ne yapmak istiyorum? Kariyer hedeflerine ulaşabilmek için ne tür bir eğitim, gelişim süreci gerekiyor? Bu hedefler için ne tür becerilere ihtiyaç var? gibi temel sorularla başlamak ve iyi bir kariyer planı için aşağıdaki basamakları ele almak akıllıca olacaktır.

Meslek seçiminde kendini tanıma

  • Ayırt edici kişisel özelliklerim nelerdir?
  • Kişisel, toplumsal, kültürel vb. birey için önemli olan değerleri nelerdir?
  • Yapmaktan katılmaktan keyif aldığım, ilgi ve isteklerime uygun faaliyetler nelerdir?
  • Yeterlilik, yatkınlık ve becerilerim (neler yapabilirim ve neleri yapabilmeyi öğrenebilirim?)

Meslek Araştırması

İlgilendiğiniz meslekler  hakkında ayrıntılı bilgi edinin. Örneğin; bu meslekle ilgili üniversitede hangi dersleri almanız gerektiği, alan dışında hangi seçmeli dersleri alabileceğinizi, istediğiniz mesleğin ortalama maaş getirisinin ne olduğu, çalışma koşulları, size gelecekteki getirileri (seçtiğiniz mesleğin önü ne kadar ilerlemeye açık, kademeleri neler?) ve buna benzer edinebileceğiz her türlü bilgi, size seçmek istediğiniz meslek konusunda yön verir. Kararlarınızı sınırlamanızı sağlar ve tek bir alana yönelmeniz de size yardımcı olur. Meslekler hakkında bilgi edinmek için kütüphanelerdeki  ilgili kitaplardan bilgi alabilirsiniz. Ayrıca meslek araştırması yaparken aşağıdaki unsurlarında göz önünde bulundurulması faydalıdır.

  • Bir işte neler ararsınız?
  • Uygun bir iş ortamını nasıl tanımlarsınız?
  • Fazla mesai yapabilir misiniz?
  • Hafta sonları çalışabilir misiniz?
  • Seyahat edebilir misiniz?
  • Ne tarz insanlarla birlikte çalışmaktan hoşlanırsınız?
  • Takımın bir parçası olmak mı yoksa bireysel çalışmak mı size daha uygun?

Ayrıca Kuzgun (2001), tarafından hazırlanan bir meslek hakkında bilinmesi gerekenler başlığında toplanabilecek olan bir dizi etmeni de şöyle sıralamaktadır. Bu sayıltılar, verimli, doyumlu, başarılı bir iş yaşamı için bireylere bir rehber niteliği taşımaktadır.

Bir Meslek Hakkında Bilinmesi Gerekenler:

1. Mesleğin esasını oluşturan işin özellikleri nelerdir?

(a)    İşin yapılışı ile ilgili belirgin etkinlikler, tanımı ve ünvanı,

(b)   Sorumluluklar,

(c)    Yetkiler ve görevler.

2. Meslekte hangi yetenekler gereklidir?

(a)    İşin gerektirdiği genel ve özel nitelikler.

3. Mesleğin gerektirdiği eğitim düzeyi nedir?

(a)    Öğrenim düzeyi, süresi,

(b)   Öğrenimin parasal yönü,

(c)    Uzmanlık gerektirip gerektirmediği?

4. Mesleğe giriş koşulları nelerdir?

(a)    Girişin sınavla olup olmadığı,

(b)   Sınavın biçimi kimlerin uyguladığı,

(c)    Başvurunun nasıl ve ne zaman yapılacağı?

5. Mesleğe giriş için belirli bir sınırlama var mı?

(a)    Milliyet, dil, din, ırk gibi ayrımlar,

(b)   Fiziksel özellikler.

6. Çalışma koşulları nelerdir?

(a)    Günlük çalışma saatleri, mevsimlik yoğunluk,

(b)   İşin riskleri, bu risklere karşı güvence vb.

7. Meslekte personel ihtiyacı ve personel alma eğilimi nedir?

(a)    Mesleğin önemi,

(b)   Toplumun bu mesleğe olan ihtiyacı,

(c)    Gerekli insan gücü vb.

8. Mesleğin gelir durumu nasıldır?

(a)    Başlangıç ücreti, sigorta, emeklilik durumu,

(b)   Meslekte yükselme koşulları ve olanakları,

(c)    İlgili öteki iş ve mesleklere geçiş olanakları ve koşulları.

9. Meslek genel olarak yaşam boyu sürecek bir nitelikte midir?

(a)    Mesleğin birey için sürekli olup olmadığı (Yıldız Kuzgun, 2000 ).

Bu maddelere ilaveten, meslek analizi konusunda Adnan Kulaksızoğlu?na göre ülkemiz güncel koşullarını içeren birkaç önemli madde daha bulunmaktadır. Bunlar:

Mesleğin olumlu ve olumsuz yanları nelerdir?

(a)    Mesleği yapanlar için en cazip ve en hoşa gitmeyen tarafları nelerdir?,

(b)   Çalışanların mesleklerini nasıl nitelediği, mesleğin itibarı,

(c)    Meslekte çalışanların ortalama çalışma ömürleri (sirkülasyonları),

Mesleğe olan talep?

(a)    Bu meslekte iş bulma şansı ne kadardır?,

(b)   Bu talep yerleşim yerlerine, mevsim ve bölgelere göre farklılık gösteriyor mu?,

(c)    Mesleğe duyulan ihtiyaç hangi koşullara göre değişiyor?,

(d)   Bu mesleğin insan gücü ihtiyacı önümüzdeki yıllarda artacak mı azalacak mı?

Meslek kuruluşları.

(a)    Bu meslekte çalışanların haklarını koruyacak oda, sendika, veya başka kuruluşlar var mı?,

(b)   Mesleki haklar, sorumluluklar ve ünvanlar, yasa ve yönetmeliklerle tespit edilmiş mi?,

(c)    Mesleğin uluslar arası kuruluşları var mı?,

(d)   Ülkemizdeki kuruluş bu uluslar arası kuruluşa üye mi?

Hakkında Admin

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Mesleki Rehberlik Sunumları

Yorum Var

  1. Güzel bir yazı olmuş. Ayrıca bir danışman olarak özellikle mesleki kararsızlık yaşayan 9.sınıf öğrencilerinin bunu küçümsemeyip adam akıllı bir psikolojik danışmandan yardım almaları gerekiyor(adam akıllı dememin sebebi, felsefe mezunu olmayan rehber öğretmenleri kastetmemdir) Biz zamanında bu konu ile ilgilenen hiçkimse yok o an kararımızı mutlaka vermeliyiz gibisinden yaklaşmıştık maalesef.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir