Anasayfa / Pedagoji / Kişilik Kavramı

Kişilik Kavramı

Kişilik, doğuştan getirilen özelliklerle doğumdan sonraki öğrenmelerin oluşturduğu, bireyi diğer bireylerden ayırt edici, tutarlı ve yapılaşmış bir ilişki biçimidir. Bireylerin diğer insanlarla ve çevresindeki dünyayla nasıl etkileşime girdiğini tanımlayan onların kişilikleridir

İnsanda evrimsel gelişmeye bağlı ?olgunlaşma? ve öğrenmeye bağlı ?bireyleşme-toplumsallaşma? süreçlerinin birbirini etkilemesiyle kişilik gelişir..

Olgunlaşma, organizma içinde doğuştan var olan gelişmemiş yetilerin öğrenme olmaksızın kendiliklerinden gelişmelerine ve varabilecekleri düzeye ulaşmalarına denir. Örneğin, bebekler önceden buna yönelik eğitim almaksızın ortalama 12?14 aylıkken yürümeye başlar.Bu durum, evrimsel olarak önceden saptanmış,öğrenmeden bağımsız bir gelişmedir.

Bireyleşme-toplumsallaşma çevrenin sağladığı öğrenme,eğitim ve yaşam deneyimleri ile bireysel davranışların biçimlenmesi,toplumsal davranış örüntülerinin oluşmasıdır.Örneğin, normal koşullarda çocuk 12?15 aylarında aşamalı olarak artan sözcük dağarcığı ile konuşmayı öğrenir. Fakat hangi dili konuşacağını anne-baba ve toplum saptar.Dolayısıyla çocuğun konuşacağı dil içinde bulunduğu çevre tarafından belirlendikten sonra öğrenme yoluyla kazanılır.

Kişilik, her insanın diğerlerinden farklı olmasını sağlayan, uzun süreli, ruhsal, davranışsal ve bilişsel karakteristikleri içerir. Hem çocuklarda hem de erişkinlerde kişilik, süreğen (huy gibi) ve değişken (duygulanım gibi) karakteristikleri içerir.

Kişilik, bireyin özel (karakteristik) ve ayırıcı davranışlarını ifade etmektedir. Kişilik nitelikleri bireyin sıklıkla yaptığı veya onun en tipik davranışları olduğu için özeldir.Bu davranışlar bireyi başkalarından ayırdığı,farklılaştırdığı için de ayırt edicidir.Çağımızda ağırlığını duyuran kişilik kuramlarının çoğunluğu,kişiliğin çevre içinde biçimlenen öznel bir yapı olduğunu kabul ederler. Buna göre kişilik, belirli uyarıcılar karşısında ortaya çıkan, benimsenen ve pekiştirilen öğrenilmiş davranışlar sonucu oluşur.

Toplumsal etmenlerin kişilik üzerindeki etkilerini ilk ve en yoğun bir biçimde aile ortamında görmek mümkündür. Yani kişiliğin biçimlenmesinde en önemli çevresel etken ailedir. Aile içinde anne-baba tutumları, çocuk yetiştirme yöntemleri, anne-baba ve çocuklar arasındaki tüm etkileşimleri kapsamaktadır.Bu etkileşimler, anne-babanın tutum, değer, ilgi ve inançlarının ifadesiyle birlikte bakım ve eğitim davranışlarını içine alır.

Kişilik gelişimi yaşam boyu sürer ve bu süre zarfında belirli gelişimsel dönemlerden geçilir. Her dönemde güven, özerklik gibi tamamlanması gereken görevler bulunmaktadır. Çocuğun bir dönemdeki görevi tamamlayabilmesi ağırlıklı olarak çocuk ve ebeveynleri veya çocuk ve öğretmenleri arasında gerçekleşen etkileşimlere dayanır. Gerçekleşmeyen her gelişimsel görev, kişinin o dönemde halletmesi gereken şeylerle daha sonra uğraşmasına sebep olacaktır. Zamanında başa çıkılamayan bu gelişimsel görevler bireylerin sağlıklı kimlik geliştirmelerini olumsuz yönde etkilemektedir.

Psikanalizci bir psikolog ve Sigmund Freud?un öğrencisi olan Erik Erikson?a göre, sonraki bütün kişilik gelişimi ve uyumu daha önceki gelişimden ve uyumdan evrimleşir.İlk yaşantılar bir kişinin gelecekteki kimliğini kolaylaştırır ya da tehlikeye sokar.

Erikson ? İnsanın Sekiz Evresi? başlığı ile geliştirdiği dönemler kuramını benlik gelişiminin aşamaları olarak tanımlamıştır. Her evrede benlik, belli birtakım gelişmeleri tamamlamakta; sorunları çözmekte ve evreye özgü bir psikososyal bunalımı atlatmaktadır.Evrelerin adı, benliğin o evrede geçirdiği özgül psikososyal bunalıma verilen addır. Erikson, her evrede benliğin karşılaştığı bir olumlu benlik öğesi, bir de bunun karşıtını belirtmiştir.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Özgüveninizi Nasıl Geliştirebilirsiniz

Özgüven sonradan kazanılan bir özellik olmakla beraber geliştirilebilen bir özelliktir.Özgüveninizi geliştirmek için neler yapmalı nelere …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir