Anasayfa / Egitim / Eğitim de Sokratik Yöntem

Eğitim de Sokratik Yöntem

Eğitim sürecinin en genel amacı, bireylerin hem zihinlerini hem de karakterlerini geliştirmelerine yardım etmektir. Dolayısıyla, okullar, çocukların iyiyi keşfetmeleri ve iyi bir karaktere sahip bireyler olarak yetişmeleri için onlara yardım etmelidir. İyi bir karaktere sahip bir birey olmak ise, iyiyi bilmek, iyiyi istemek ve iyiyi yapmakla gelişir.

Hemen bütün toplumlarda ortak sayılabilecek değer yargıları arasında, örneğin, doğruluk, dürüstlük komşularını sevmek, hayvanlara iyi davranmak, sıkı çalışmak, cesaretli olmak, vatanperverlik, tutumluluk, aileye bağlılık, zayıfa ? yaşlıya ? hastaya ? fakire yardım etmek ve başkalarının özel hayatına saygılı olmak gibi nitelikler sayılabilir. Öğretimde Sokratik yöntem, öğrencilerin benimsedikleri çeşitli değer yargıları (örneğin doğruluk) ile gerçek hayatta yaptıkları seçimler arasındaki çelişkilerin farkına varmalarını sağlayan klasik bir öğretim tekniğidir.

Sokratik tekniği, güçlü bir öğretim modelidir; çünkü, bu teknik öğrencilerin öğrenme sürecine aktif katılımlarını sağlar, onlara eleştirel düşünmeleri için fırsat tanır ve öğrencileri belli bir ?doğruyu? savunmaları için zorlar. Sokratik yaklaşımda öğretmen, öğrencilerin belli bir olay veya olgu hakkında sahip oldukları görüş, düşünce veya inanışlarını test etmek için onlara bir dizi sorular yöneltir. Diğer bir deyişle, Sokratik modelinde, öğretmen önce öğrencinin belli bir olay, olgu veya konu hakkında bir pozisyon almasını ister. Daha sonra, öğretmen, öğrencinin aldığı söz konusu pozisyonun ileride olabilecek etkilerini açıklayarak, öğrencinin varsayımlarına çeşitli sorularla meydan okur. Bu yöntemde önemli olan nokta, öğretmenin tartışmanın sonunda öğrencilerin neyi öğrenmeleri gerektiği konusunda kendi zihninde açık bir vizyona sahip olmasıdır.

Aşağıda, Sokratik yaklaşımın lise birinci sınıftaki bir örnek uygulaması verilmektedir.

Öğretmen: 50 milyon değerindeki bir bisikleti 5 milyona alabileceğiniz teklif edildi. Bu     durumda ne yapardınız?

Öğrenci: (Sınıftan bir öğrenci ortaya atılarak) ?Satın alırdım? der.

Öğretmen: Peki, eğer (polis tarafından) yakalanırsan ne yapardın?

Öğrenci: Onu satın aldım deyip, polisi bisikleti satın aldığım kişiye gönderirdim.

Öğretmen: Tamam. Şu anda mahkemede olduğunu ve ?bisikletin gerçekten çalıntı olduğunu bilmiyorum? dediğini varsay.

Öğrenci: Evet. Ben çalmadım.

Öğretmen: Fakat, bu söylediğin bir yalan olmayacak mı?

Öğrenci: Ama ben onu satın aldım. Onun için 5 milyon lira para ödedim.

Öğretmen: Pekala, onun çalıntı olduğunu bilmiyor muydun? Yalnız şu anda tanık sandalyesinde oturduğunu da unutma.

Öğrenci: Bu durumda doğruyu (yani, bisikletin çalıntı olduğunu tahmin ettiğimi) söylemekten başka seçeneğim olmazdı.

Öğretmen: Tamam. Şimdi de, tanık sandalyesinde oturmadığını ve sadece polisin evine gelip, sana, ?Bu bisikletin çalıntı olduğunu bilmiyor muydun?? diye sorduğunu düşünelim.

Öğrenci: O anki şaşkınlıkla ?bilmiyordum? derim.

Öğretmen: Bunu söylemene ne neden oldu?

Öğrenci: Hapse atılma korkusu.

Öğretmen: Hapse girme korkusundan dolayı polise yalan söylerdin, öyle mi? Peki şu anda kendinin nasıl bir imaja sahip olduğunu düşünüyorsun?

Öğrenci: Doğruyu söylemek gerekirse, kendimi kişisel olarak küçük ve basit görüyorum.

Öğretmen: Fakat, bütün bu söylediklerine rağmen, o bisikleti satın aldın! (Sınıftaki bütün öğrenciler bu duruma gülerler ve öğrenci bu durumdan bir ders alır. Çünkü, kendisi hakkında sahip olduğu görüşü, düşüncesi veya imajı ile sergilediği davranış veya tercih ettiği seçenek arasında açık bir zıtlık söz konusudur.)

Faydaları

  • Sokratik yöntem, öğrencileri analitik ve eleştirel düşünmeye sevk eder.
  • Sokratik yöntem, öğrencilerin yeni değerler ve tutumlar geliştirmelerine yardım eder.
  • Sokratik yöntem, öğrencilerin kendi görüş ve düşüncelerini değerlendirmelerine fırsat tanır.
  • Sokratik yöntem, öğretimde analiz, sentez ve değerlendirme gibi yüksek düzeyde bilişsel amaçların kazandırılmasına yardım eder.
  • Sokratik yöntem, öğrencilerin toplumda iyi bir karaktere sahip bireyler olarak yetişmelerini sağlar.
  • Sokratik yöntem, öğrencilerin sözel iletişim ve etkileşim becerilerinin gelişmesine yardım eder.

Sınırlılıkları

  • Sokratik yöntemin etkili olabilmesi için öğretmenin konuyla ilgili olarak her düzeyde çok iyi hazırlanmış bir dizi sorulara ihtiyacı vardır.
  • Sokratik yöntemin kullanılması esnasında hem konunun içeriğinin hem de öğrencilerin dikkatlerinin dağılmasına meydan vermemek için, öğretmenin hangi soruyu, ne zaman ve nasıl soracağını çok iyi ayarlaması gerekir.
  • Sokratik yöntemin kullanılması uzun zaman gerektirebilir ve bazen sınıfta gereksiz tartışmaların oluşmasına yol açabilir.

 En İyi Kullanım İçin Rehber İlkeler

  • Öğrencilerin tartışmanın sonunda hangi fikri edinmelerini, hangi dersi almalarını veya hangi anlayışı kazanmalarını istediğinizi açık olarak tanımlayın.
  • Hayali bir durum üretin ve bu durumu dersin veya tartışmanın başlangıç noktası yapın.
  • Zihninizde oluşturduğunuz sonuca öğrencileri çekmek veya yönlendirmek için bir dizi sorular tasarlayın.
  • Öğrencilerinizin, ?Eğer …. ise, ne yapardınız?? sorusu ile bir pozisyon almalarını sağlayın.
  • Diyalogun veya tartışmanın birkaç farklı yönde gelişmesi için iyi bir plan yapın.
  • ?Eğer bu durum senin başına gelseydi, ne yapardın?? ya da ?Verdiğin kararın doğruluğunu veya geçerliğini nasıl kanıtlayabilirsin?? gibi sorularla, problem durumunu karmaşıklaştırın.
  • Her aşamada, öğrencilerinizin zihinlerini ?Şimdi ne yapardın?? veya ?Bu durumda ne yapardın?? gibi sorularla harekete geçirin.
  • Sürprizlere açık olun.
  • Öğrencilerinizi dinleyin ve onlara karşı yargılayıcı davranmayın.
  • Öğrencilerinizi ciddiye alın ve onların görüşlerine ve düşüncelerine saygı gösterin.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Dikkatinizi Toplayıp Konsantrasyonunuzu Kuvvetlendirin

Dünyanın neresinde olursa olsun, ‘’Kaçınızda konsantrasyon sorunu var?’’ dediğimde, %95’i elini kaldırıyor. Elini kaldırmayan %5 …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir