Anasayfa / Özel Egitim / Disleksi, (Okuma Yazma Bozukluğu) Nedenleri ve Belirtileri

Disleksi, (Okuma Yazma Bozukluğu) Nedenleri ve Belirtileri

Disleksi Nedir?

Disleksi dinleme, konuşma, okuma, yazma, akıl yürütme ile matematik yeteneklerinin kazanılmasında ve kullanılmasında önemli güçlüklerle kendini gösteren bir öğrenme bozukluğudur.

Özel bir öğrenme güçlüğüdür. Kalıtsaldır. Nörolojik kökenlidir. Bu nörolojik farklılık kişinin farklı düşünme ve öğrenmesine neden olur. Disleksi, farklı ama birbiriyle ilintili bir grup faktörün bireyin hayatını bir ömür boyu etkilemesidir. Fonolojik, görsel ve işitsel işlemleme süreçlerinde yaşanan yetersizlikdir.Bu güçlük kendini akıcı ve doğru okuma ve yazma becerilerinde gösterir. Sadece okuma-yazma hataları da değildir. Başarı grafiği son derece tutarsızdır.Bazı teknikler, metotlar öğretilebilir ama bazı problemleri hayat boyu devam edecektir.

Disleksi zihin geriliği değildir.Genellikle normal ve normal üstü zeka düzeylerindeki çocuklarda görülmektedir.Fakat bazen hastalık fark edilmeyebilir. Disleksiler zeka düzeyleri düşük olmadığı gibi özel yeteneklere de sahip olabilirler. Buna önemli kanıt disleksili olduğu bilinen bilim adamları ve sanatçılardır: İzafiyet teorisini ortaya çıkaran büyük bilgin Albert Einstein, kalipso müziğinin kralı Harry Belafonte, büyük mimar, heykeltraş ve Mona Lisa?yı resim dünyasına armağan eden ressam Leonardo da Vinci, İrlandalı yazar Yeats, başta ?Düşünen adam?olmak üzere pek çok önemli eserin sahibi heykeltraş Rodin, sinema oyuncusu Tom Crouse, şarkıcı ve sinema oyuncusu Cher disleksili ünlüler arasındadır.

Genetik, kalıtsal etmenler (özgül öğrenme güçlüğü olan çocukların anne-babalarında da sıklıkla özgül öğrenme güçlüğü görülüyor.)Bu sorun beyindeki yapısal ve işlevsel farklılıklardan da kaynaklanabilir. Beynin her iki yanındaki işitsel olan normal kişilerde solda daha büyüktür, disleksiklerde ise her ikisi de eşit ya da sağdaki daha büyüktür. Ayrıca beyindeki dil ve görsel algı alanlarında daha az aktivasyon söz konusu olabilir. 

Disleksili Çocukların Genel Özellikleri

1- Konuşmak istediği konunun sırasını hatırlamayabilirler. 
2- Yön duyguları yetersizdir. Kaybolurlar.
3- Sağını solunu yada günleri , randevuları karıştırırlar.
4- Yeni okula başladığında sınıfı bulmakta güçlük çekerler.
5- Yönergeleri hatırlamakta güçlük çekerler.
6- Yönergedeki sırayı hatırlamakta güçlük çekerler.
7- Söylenenleri yanlış anlarlar.
8- Çoğunlukla dinlemiyor, dikkat etmiyor gözükürler.
9- Özel eşyalarını, örneğin silgisini, kalemini, anahtarını yanlış yerlere koyar yada kaybederler.
10- Ders seçerken, kayıt olurken problem yaşarlar.
11- Ders için yapmaları gereken şeyleri unutabilirler.
12- Kompleks bir ödevi nasıl yapılabilir hale dönüştürebilir
13- Zamanı etkin olarak kullanmada güçlük çekerler, geç kalırlar.
14- Zaman kavramını karıştırırlar (Bir aktivite ne kadar zaman alır? Ne zaman biter?)
15- Sosyal algılamada güçlük yaşarlar.
16- Sakar,hareketleri koordine etmekte güçlükle karşılaşırlar.
17- El ve göz koordinasyonunda problemler yaşarlar.Motor koordinasyonları zayıftır.
18- Organizasyon becerilerinde zorluk yaşarlar, özellikle ders organize olamazlar.Kendi çalışma programlarını oluşturamazlar.
19- Kelimelerin sözlük anlamında zorlanırlar.
20- Kelime bulmakta güçlük çekerler.
21- Kelimeyi hatırlamazlar, tarif ederler.
22- Kelimeleri karıştırırlar.
23- Okuduğu bir şeyden anlam çıkarabilmeleri için defalarca okumaları gerekir.
24- Okurken kelime atlar yada eklerler.
25- Yavaş okur ve okuduklarını hatırlamakta güçlük çeker.
26- Okuduğu bir yeri kaybederler ve tekrar baştan başlarlar.
27- Bildiği kelimeleri yanlış okurlar.
28- Bilmediği kelimeler nedeniyle okumaları daha da güçleşir.
29- Uzun okumalardan sıkılırlar.
30- Okumaları uzun süre alır.
31- Okumaktan hoşlanmazlar.
32- Sayfaya odaklanmakta güçlük çeker. Sayfayı algılama şekli, onların okumasını daha da güçleştirir.
33- Bazıları beyaz sayfa üzerindeki yazıyı okumakta güçlük çekerler
34- Yazı yazarken güçlük çekerler
35- Çok fazla yazım hatası yaparlar.
36- Kelimeleri duydukları gibi yazarlar.
37- Çok yavaş yazarlar
38- İmla kurallarını noktalama işaretlerini karıştırırlar
39- Önemli kelimeleri yada cümleleri unuturlar veya nasıl yazılacağını bilemezler.
40- Özellikle kağıt üzerinde fikirlerini ya da kavramları açıklamakta güçlük çekerler
41- Yazıları bozuk ve okunaksızdır.
42- b ile d,pile q harflerini yazarken ve okurken ve yazarken karıştırırlar.M,N,W gibi harfleri ters görürler.
43- 6 ile 9 sayılarını ters algılama
44- Harfleri ve sayıları öğrenemezler(adının harflerini bile öğrenmekte güçlük yaşarlar)
45- Heceleri tanıyamazlar,hecelemekte zorlanırlar
46- Hecelerin yerlerini değiştirirek yada atlayarak okurlar(Çok?u koç gibi,ev?i ve gibi)
47- Tek heceli kelimeleri okuyamazlar
48- Sesli okumaktan kaçınırlar ses tonlarını ayarlayamazlar
49- Telefon numarası, ev adresi, tarihleri hatırlayamazlar
50- Harfleri ve görüntüleri ters algılayabilirler(Ayna Görüntüsü)

Disleksinin Belirtileri

Okul Öncesi Dönemde

  • Bebeklikte konuşmada gecikme olabilir.
  • Telafuzla ilgili sorunlar yaşar.
  • Birbirine yakın heceli kelimelerde, sesler karıştırılır. (su- bu )
  • Ayakkabılarını bağlamada zorlanır.
  • Sözcük hazinesi çok yavaş artar, sıklıkla doğru kelimeyi bulmakta zorlanır.
  • Kafiyeli kelimeleri kullanmakta zorluk çeker.
  • Sağını ve solunu karıştırır.
  • Alfabeyi, rakamları, renkleri, haftanın günlerini, şekilleri öğrenmekte güçlük yaşar.
  • Zaman ve yön kavramlarını birbirine karıştırır.
  • Acelecidir ve dikkati kolaylıkla dağılır.
  • Bir iş yaparken her iki elini de kullanır, kullanılacak el konusunda bir seçim yapamaz.
  • Rutin işlere ve talimatlara uymakta zorluk çeker.
  • Akranları ile iletişimde sorunlar yaşar.
  • Benzer sesleri karıştırır. (f, v, b, m gibi)
  • Temel sözcükleri karıştırır. (inmek yerine çıkmak)
  • Sözlü yönergeleri dinlemede güçlük çeker.

Okul Döneminde

  • Okuma yavaştır bazen de harf harf okur.
  • Bilmediği ve uzun kelimeleri seri şekilde okuyamaz ve duraklar.
  • Bazı harfleri yazarken karıştırır ( p, b, d, g, h, y, z, s, u ) , (dağ, bağ).
  • Bazı harfleri ters yazar ( b/d u/n ).
  • Yazarken bazı harfleri ekler ya da unutur.
  • Hecelerin yerini değiştirerek imla hataları yapar (file, elif).
  • Sürekli aynı okuma hatalarını yapar.
  • Harfler ve sesler arasındaki bağlantıyı öğrenmekte yavaştır.
  • Tahmin ederek okur.
  • Sesli okumalarda anlamı ifade eden ritim ve tonlama bozuktur.
  • Vurguları yanlış yapar.
  • Okuduğu öykünün anlamını çıkarmada (özet yapma) zorlanır
  • Harf sıralarını karıştırır (kız yerine zık).
  • Yazısı bozuktur, geç ve yavaş yazar.
  • Kalem tutması bozuktur(avuçlayarak ya da dik tutma), kalemi tutarken çabuk yorulur.
  • Birbirine yakın kelimeleri ayıramaz (en, ne), (incir, zincir)
  • Bir satırı takip edemez, satır başına geçerken zorlanır.
  • İçinden okurken bazı sesler çıkarır.
  • Kelimenin yerine başka bir kelime yerleştirme ya da atlama görülür.
  • Kısa bir yazı içinde bir kelimeyi bir çok yerde farklı şekilde yazar.
  • Okuma ve yazma görevlerinden kaçınır.
  • Sınavlarda açık uçlu sorularda zorlanır, yazılı sınavlarda daha başarısızdır.
  • Hafıza becerileri zayıftır.
  • Yeni ortamlara uyum sağlamakta zorlanırlar.
  • Soyut kavramları anlamakta zorlanır.
  • Ayrıntılara ya çok az ya da çok fazla odaklanır.
  • Bilgileri yanlış yorumlar.
  • Planlamada güçlük çeker.
  • Yeni becerileri öğrenmekte yavaştır.
  • Ezbere dayalı öğrenme yapar.
  • Zaman kavramlarını öğrenmekte zorluk yaşar.
  • Sakardır ve sık sık kazalara maruz kalır.
  • Kelime problemlerinde zorluk yaşar.
  • El yazısında zorluk çeker.
  • Kompozisyon yazmaktan kaçınır.
  • Beden dilini ve yüz ifadelerini anlamakta zorlanır.
  • Sayfayı düzensiz kullanır.
  • Sayfa çizgileri arasında yazmakta güçlük çeker.
  • Kelimeler çok yer kaplayacak şekilde aralıklı ve ya birbirine çok bitişik yazılır.
  • Perspektiften yoksundur.
  • Bisiklet ya da saat resmi çizerken sorun yaşar.

Disleksinin; % 39?u dikkat sorunlarıyla % 37?si görsel motor sorunlarla % 16?sı görsel mekansal sorunlarla ilgilidir.

Disleksinin belirli bir tedavisi yoktur.Yaş ilerledikçe okuma sorunları düzelebilir.Ancak yazı hataları ve yavaş okuma kalıcı olur.

Disleksili çocukların pek çoğu akademik açıdan başarısızdır.

Gereken özel eğitim merkezleri Türkiye de bulunmamaktadır. Sorun genelde okula başladığında ortaya çıkmaktadır.

Hakkında Admin

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

Bireyselleştirilmiş Eğitim Planının (BEP) Yararları

Çocuğun yapabilecekleri betimlenir. Çocuğa uygun eğitim hizmetleri sunulur. Çocuğun engelinden kaynaklanan farklı gereksinimleri belirlenir. Çocuğun …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir