Anasayfa / Pedagoji / Çocuklara Mahremiyet Eğitimi Nasıl Verilmelidir?
mahremiyet-egitimi

Çocuklara Mahremiyet Eğitimi Nasıl Verilmelidir?

Mahremiyet Eğitimi, tüm çocuklara henüz iki yaşından itibaren verilmesi gereken en önemli eğitimlerdendir. Mahremiyet eğitimi, çocuk istismarının önlenmesi adına çok önemli ve gereklidir. Mahremiyet eğitimi cinsel eğitim ile aynı kavram değildir ve karıştırılmamalıdır. 

Mahremiyet eğitimi; bir çocuğun 0-6 yaşları arasında ailesinden alması gereken ve temelde kendi özel alanları ile başkalarının özel alanlarının farkına varması, sosyal hayatın içinde kendi özel alanlarını koruması, diğer insanların özel alanlarına saygı göstermesi ve kendisi ile sosyal hayatındaki diğer kişiler arasında güvenli bir mesafeyi koyabilmesi ve bunu koruyabilmesi eğitimidir.

Çocuklara Mahremiyet Eğitimi Nasıl Verilir?

Çocuklara verilmesi gereken mahremiyet eğitimi öncelikle anne baba tarafından verilmelidir. Zira mahremiyet öncelikle aile içinde oluşturulmalı ve örnek bir yaşantı benimsenmelidir. Şimdi sizlere adım adım mahremiyet eğitimi anlatacağız.

Özel Alanlar Tanımlanmalı

Çocukların mahremiyet eğitimi öğrenebilmeleri için öncelikle “mahrem bölge” kavramını öğrenmeleri gerekmektedir. O yüzden tüm çocuklara iki yaşından itibaren cinsel eğitimle beraber mahremiyet eğitimi de yavaş yavaş verilmelidir. Mahrem bölgelerin gizlenmesi gerektiği, bu bölgelere anne-baba ve doktorlar dışında kimsenin dokunmaması gerektiği öğretilmelidir. Ayrıca kendi mahrem bölgelerinin başkalarının da mahrem bölgeleri olduğu vurgulanmalıdır.

Çocuk anne-babasının mahrem bölgelerini görmek istediğinde buna izin verilemeyeceği ve bu alanların kişiye özel olduğu vurgulanmalıdır. Bu alanların kimseye gösterilmemesi gerektiği ara ara hatırlatılmalıdır. Mahremiyet eğitimi sırasında eğitim anne-babanın cinsel organları üzerinden değil çocuğun kendi bedeni veya kitap ve kaynak videolar aracılığıyla öğretilmelidir. Çocukların “özel alan” kavramını edinebilmeleri içinde en geç üç yaşından itibaren çocuklar çıplak olarak evde veya ev dışında bulundurulmamalıdır. Çocuk hiçbir zaman kendisinin dışındaki birinin yanında çıplak kalmamalı ve bunu benimsemelidir. Zira bu şekilde bir eğitim alan çocuk bir başkasının onun elbiselerini çıkarmasına çok ciddi bir tepki verebilir ve bu şekilde istismardan kurtulabilir.

 

Çocukların Mahremiyetine Saygı Duyulmalı

Çocukların mahremiyetin saygı göstermek onların bu kavramı edinmelerini kolaylaştıran bir davranıştır. Bunun için çocukları başkalarının yanında soyup giydirmemek ve evde üzerini değiştirirken başka bir odaya götürmek onlara doğru mesajlar verecektir. Ayrıca çocukları kardeşleri ile değil kendi başına banyo yaptırmak, yedi yaşından önce banyo sırasında mahrem yerlerini temizlerken hafifçe başka bir yöne bakmak yine çocuklarda öze alan kavramını pekiştirmektedir. Yedi yaşından sonra çocukların mahrem yerlerini kendilerinin temizlemesine izin vermek ve banyo da onu yıkarken anne-babası olduğunda iç çamaşırı ile yıkanmasına izin vermek yine çocukların mahremiyet kavramını edinmelerini kolaylaştırmaktadır.

Çocukların başkalarının yeninde giyinip soyunmaması gerektiği sıklıkla vurgulanmalıdır. Gerek evde gerekse başka bir yerde çocukların giyinip soyunurken mutlaka yalnız kalmaları gerektiği öğretilmelidir. Tabi ki bunun için anne-babanın da asla çocuklarının yanında giyinip soyunmaması gerektiği unutulmamalıdır. Yine kardeşler aynı anda soyunup giyinmemeli ve aynı yerde bunu yapmamalıdırlar.

Çocuklar Cinsel Organları İle Sevilmemeli

Özellikle bizim toplumumuzda yapılan en büyük hatalardan biri de çocukların cinsel organları aracılığıyla sevilmeleridir. Çocukların mahrem bölgelerinin sevilmesi, öpülmesi ve bu alanlara dokunulması çocukların mahremiyet algılarını olumsuz etkilemektedir. Bu durumda çocuklarda bu bölgelere dokunarak şaka yapılabileceği ve bu alanlara dokunmanın normal olduğu gibi bir yanlış algı gelişmektedir.

Çocuğun altını değiştirirken, pişik keremi sürerken dahi abartıya kaçılmaması gerekmektedir. Çocukların cinsel organlarını sevgi aracı olarak kullanmak onların kendilerini kötü niyetli kişilerden korumalarına engel olabilmektedir. Bu tür durumlarda çocuk kötü niyetli kişilerin kendilerine dokunmalarını iyi mi yoksa kötü mü olarak algılamasını gerektiğini tam olarak bilemez ve istismara açık bir hale gelebilir. Çocuğun cinsel organlarını şaka konusu yapmak, oynamak, göstermesini istemek gibi mahremiyet duygusunu kırıcı davranışlar çocukların cinsel kimlik gelişimlerini olumsuz etkilemektedir.

Tuvalet Kapısı Kapalı Olmalı

Çocukların iki yaşına kadar tuvalet becerisini edinmeleri ve dört yaşından itibaren de artık tuvalet sonrası temizliklerini yapmaları beklenmektedir. Bu nedenle bu yaşlar sırasında tuvalet eğitimi verilirken aynı zamanda tuvalette yalnız kalınması gerektiği ve başkalarının görmeyeceği şekilde tuvaletin yapılması gerektiği öğretilmelidir.

Çocuklar henüz tuvalet kullanma becerisini öğrenemediklerinde ve lazımlık kullanımında ise lazımlık evin ortak kullanım alanlarında değil yine tuvalet veya banyo gibi yalnız kalınan bir alanda kullanılmalıdır. Çocuklara mahremiyet duygusu sürekli direkt veya dolaylı olarak anlatılmalıdır.

Odaya İzinsiz Girmemek Gereklidir

Çocuklara dört-beş yaşından itibaren anne-babasının veya diğer aile üyelerinin odalarına izin alarak girmesi gerektiği öğretilmelidir. Çünkü bu alanlar orayı kullanan ve anne-baba veya diğer aile üyelerinin özel alanlarıdır. Aynı şekilde çocukların da odalarına girmeden önce izin alınması ve kapı çalınmadan girilmemesi gerekmektedir. Çocuklara izinsiz bir şekilde odaya girdiklerinde;” Giyinik olmayabilirdim/üzerimi değiştiriyor olabilirdim” gibi kısa bir açıklama yapılarak o yine mahremiyet vurgusu yapılabilir.

Yataklar Ayrılmalı

Çocuk gelişimi açısından ben merkezci düşüncenin kısmen azaldığı ve çocukların bağımsızlıklarını edinmeye başladıkları dönem olan iki yaşından itibaren çocukların yataklarının ayrılması gündeme gelmelidir. Yine dört yaşına kadar çocukların kardeşleri ile birlikte kullanmış oldukları yataklar ayrılmaya başlanmalı ve altı yaşından itibaren kardeşler mutlaka ayrı yataklarda yatmalıdırlar. Aynı şekilde altı yaşından itibaren ayrı cinsiyetlerdeki kardeşlerin özel alanları ayrılmalıdır. Aksi halde farklı cinsiyetlerdeki çocuklar ortak oda kullanımı sırasında birbirlerinin özel alanlarını ihlal edebilirler. Bu da yine çocuklarda özel alan ve mahremiyet gelişimini olumsuz etkileyebilir.

Özel Mekanlar Doğru Tanımlanmalı

Çocukların “özel alan” kavramı olduğu gibi “özel mekan” kavramına da ihtiyaçları vardır. Ergenlik öncesi dönemde çocuklar için evin bir bölümü veya odalarının onların özel mekânları olduğu kavramı beraberce oluşturulmalı ve bu özel mekânlara saygı gösterilmesi gerekmektedir. Ergenlik döneminden itibaren ise özellikle ergenlerin kendi vücutlarını keşfetme ve bedenlerini anne-babasından gizleme ihtiyaçlarına saygı göstermek için mutlaka ayrı bir oda ayrılması ve bu odanın da mümkünse ergen tarafından giyinip-soyunurken kilitleyebileceği bir kilidinin olmasına dikkat edilmesi gerekmektedir.

Özel Alan İhlallerine Tepki Verilmeli

Çocuklarla beraber televizyon izlerken, internet kullanımı veya dolaşırken göze çarpan mahremiyet ihlalleri olursa bunlara uygun şekilde tepki verilmesi ve bu durumun yanış olduğu açık mesajlar verilerek çocuklara hissettirilmelidir. Bu şekilde çocukların mahremiyet ihlallerine karşı daha hassas olmaları öğretilmelidir. Bunun için;” İnsanların özel yerlerin dokunulmaz.”, “ İnsanların önünde giyinip soyunulmaz.”, “Herkes banyosunu tek başına yapmalıdır.”, “Tuvalete girince kapımızı kapatmalıyız.” gibi cümlelerle çocuklara mahremiyet vurgusu yapılabilir.

Doğru İnternet Kullanımı Öğretilmeli

Çocuklara mutlaka internet kullanımı konusunda örnek olunmalı ve güvenli internet kullanımının öğretilmesi gerekmektedir. Ayrıca ebeveyn filtreli internetin kullanılması ve en az 14 yaşına kadar evdeki bilgisayarın kullanımı için yerinin ekranını anne-babanın görebileceği bir şekilde evin ortak kullanım alanında olmasına dikkat edilmelidir. Yine on iki yaşından önce çocukların telefon kullanmalarına izin verilmemesi gerekmektedir. Doğru internet kullanımı ve muhakeme becerileri henüz tam olarak gelişmeden bu araçlar aracılığıyla çocukların edinebilecekleri yanlış öğrenmelerin onların mahremiyet algılarını olumsuz etkileyeceği unutulmamalıdır.

Anne-baba ile Sağlıklı iletişim Kurulmalı

Çocukların mahremiyet eğitimi almaları kadar bu konuda akıllarına takılan şeyleri öğrenme ihtiyaçları da bir o kadar önemlidir. Özellikle mahremiyet gibi özel konularda çocuklar akıllarına takılan şeyleri en güvendikleri ve en doğru bilgi alabilecekleri kişiler olan anne-babalarından almalıdırlar. Bu yüzden de anne-babalar ile çocuklar arasında güven temelli sağlıklı bir ilişki modeli geliştirilmelidir. Çocuk anne babasına aklına takılan tüm soruları sorabilmeli ve bundan utanmamalıdır.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir