Anasayfa / Pedagoji / Çocuk Psikolojisi ve Gelişimsel Özellikleri 1-5 Yaş

Çocuk Psikolojisi ve Gelişimsel Özellikleri 1-5 Yaş

Çocuk doğduğunda tümüyle başkalarına muhtaçtır. Ona bakan, onu koruyan, doyuran birilerine ihtiyacı vardır. Bebek ilk ilişkisini annesi ya da anne rolündeki kişi ile kurar. Bu kişi ile ilişkisi daha sonraki nesne ilişkilerinin de temelini atacaktır. Anne ile çocuk arasında bir alışveriş doğar.

Olumlu bir anne çocuk ilişkisinde çocuk annesini, doyum veren, onu rahatlatan, koruyan olarak tanır ve olmadığında arar. Çünkü onunla güvende hisseder kendini. Sağlam bir anne nesnesi oluşmuş ise çocuk,kısa bir süre annesinin gözden kaybolmasına dayanabilir.“Gitti ama gelecek“ diyebilir. Olumlu,tutarlı anne bu temel güveni oluşturabilir.

Fiziksel bakımı yapılsa da, yeterince sevgi, duygusal yakınlık görmeyen çocuklarda kişilik gelişimleri bu tutumlardan olumsuz etkilenir. Sağlam olmayan bir anne nesnesi, çocukta kaygı, dayanak arayışı ve sürekli kontrol ihtiyacına yol açabilir, güven duygusunun oluşmasını güçleştirir. Konuşma henüz gerçekleşmediği için istekler ancak ağlama, bağırma gibi tepkilerle ortaya konabilir. Bu tepkilerin anne-baba tarafından nasıl karşılandığı, bebeğin sonraki tavırlarında etkili olacaktır. Çocuk çevresinden gördüğü pekiştirmelere göre bir tutum belirleyecektir

1 yaştan itibaren bebeğin kas gelişimi hızlanmıştır ve ayağa kalkarak yürümeye başlar. Bu durum onun kendisini daha bağımsız hissetmesine yol açar. Artık çevre ile daha kolay iletişime geçer. Kendi ayaları üzerinde durabilmek, daha bağımsız hareket edebilmek, yeni deneyim fırsatı verir ona ve çevreyi tanımaya devam eder.

1.5 yaştan itibaren mesane kas kontrolünün gelişmesiyle de yeni keşiflerde bulunur. Çiş ve kaka kontrolü bu dönemde başlar. Çocuk isterse tutar, isterse bırakabileceğini öğrenir. Çocuk psikolojisine göre bu durumda çocuk, birbirine zıt iki istek arasındadır. Özerklik duygusu daha da artar.

İşte bu devrede kurallar, kurala uyma, uymama, karşı gelme davranışları gelişmeye başlar. İçinde bulunduğu çevrenin kurallarına göre bazı şeyleri yapmayı, (kakasını, çişini tuvalete yapmayı ) bazı şeyleri de yapmamayı, ( çişini, kakasını uygun yerde yapmak üzere tutmayı ) öğrenir. Tuvalet eğitimine başlama zamanı ve kullanılan yöntem kişilik gelişiminde önemli izler oluşturur. Zamanından önce başlamak ya da çok geciktirmek de, olumsuz olarak etkileyen yöntemlerdir.

Bu dönemde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, çocuğu, aşırı ve katı kurallar ile ezmemek, bununla birlikte sınırsız da bırakmamaktır.

Yürüme, konuşma ve tuvalet becerilerini kazanmış olan bu dönem çocuklarında aşırı baskı,utandırma,kişilik gelişiminde olumsuz etkiler bırakabilir, korkular ve kaygı geliştirmesine yol açabilir.

Bu dönemde çocukların korkularında farklılaşma ve artmalar görülür. Bu dönemdeki korkulara örnek olarak karanlık, köpek, şimşek, ani ses ve yalnız kalma v.s sayılabilir.

Unutulmamalıdır ki, duygunun doğrusu veya yanlışı yoktur. Çocuk öyle hissediyorsa, o öyledir.

Ancak duygunun doğru ve yanlış ifadesi olabilir. Çocuklar pek çok şeyi ebeveynlerinin tepkilerinden de öğrenirler. Özellikle duyguların ifadesi bu noktada farklı bir önem taşır.

3 yaşlarından itibaren öfke ve nedenleri daha çok sosyal olaylardır; örneğin bir akranla tartışma, bir yetişkinle denetim çatışması, bağımsızlık isteği gibi. Dürtülerin ortaya çıkışı engellenemez ama dürtüler eğitilebilir. Bu nedenle özellikle agresyonun kontrolü, kişilik gelişim açısından dikkat edilmesi gereken noktalardan biridir.

Bu dönemin en önemli konularından biri, özdeşim kurmadır. Anne gibi olmak- baba gibi olmak önemlidir.Anne- baba çok güçlüdür ve onlar gibi olma arzusu kaçınılmazdır. Bu nedenle davranış biçimleri taklit etmeler, belli rolleri üstenmeye çalışmalar görülür. Kendi bedeni, cinsel ayrılıklar, çevresindeki her şeyle ilgili öğrenme isteği de oldukça yüksektir ve giderek güven duygusu artar ve daha da özerkleşmeye başlar, dolayısıyla girişken davranışlar görülür.

Sosyal ilişkiler iyice gelişmeye başlamış, büyük olasılıkla anaokulu deneyimi gerçekleşmiş ve arkadaşlık ilişkileri aile içinde gündem oluşturmaya başlamıştır. Yapabilirlikler arttıkça güven duygusu pekişmeye başlar ve kendini gösterebileceği alanlar da giderek çeşitlenebilir. El becerileri de gelişmiştir ve yavaş yavaş ilkokula başlamak için gereken sosyal duygusal, zihinsel olgunluklar açısından gelişim basamaklarına hızla tırmanırlar.

Hayal gücü, oyunlarında eşlik eder, gördüğü, öğrendiği, duyduğu şeyleri, sözel olarak ifade edemedikleri her şeyi oyunlarında çok güzel yansıtırlar. Bu dönem içinde, ileriye yönelik olarak yaşına uygun kurallar belirlemek ve bunları takip etmek gereklidir. Çocuğun yaşına uygun sorumluluklar vermek ve bunları yapmasını beklemek, yapıldığı zamanları fark ederek ödüllendirmek, isteklerini doğru, kabul edilebilir biçimde ifade etmesi için özendirmek ve istenmeyen davranışları karşısında düşündürtmek ve çözüm üretmesi konusunda destekleyici olmak, çocuğun kişilik gelişimini olumlu anlamda destekleyecektir.

Hakkında Admin

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

İlginizi Çekebilir

2-6 Yaş Dönemi Çocukların Fiziksel Gelişim Özellikleri

2-6 yaş döneminde bedensel gelişim hızı, 0-2 yaşa göre azalır. Ağırlıktaki artış, birici yaşın sonunda, …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir