Anasayfa / Pedagoji / Atılganlık ve Çocuklarda Atılganlık Davranışı

Atılganlık ve Çocuklarda Atılganlık Davranışı

Atılgan Olmamak

Atılgan olmamak kişinin kendini ve yasal haklarını kollamaması demektir. Kişinin kendini ifade ederken açık konuşamaması ya da ne istediğini oldukça dolaylı, anlaşılmaz bir biçimde dile getirmesidir. Atılgan olamamanın birçok nedeni olabilir:

Çocukluk döneminde istekler açıkça söylendiğinde cezalandırılma, ebeveynler ve öğretmenlerin atılgan olmayan, ?ağzı var, dili yok? gibi görünen çocukları ödüllendirme eğilimleri, atılgan davranarak iyi bir model olabilecek kişilerin olmaması ve ebeveynlerin birçok
alanda çocuklar adına karar vermeleri gibi.

Peki Atılganlık Nedir?

Atılganlık, kişinin başkalarının haklarını ihlal etmeden kendi hak ve isteklerini iletebilme becerisidir(Cüceloğlu,1991) Bir başka tanıma göre atılganlık, bireyin kendini olduğu gibi anlatabilme, olumlu ve olumsuz duygularını iletebilme, kendisine ters gelen isteklere karşı direnebilme ve karşıdakinden istekte bulunabilme becerisidir. (Voltan,1980) Lange ve Jakubowski?ye göre ise ?başkalarının haklarını küçük görmeden ve zedelemeden kişinin kendi haklarını koruması, düşünce, duygu ve inanışlarını doğrudan,dürüst ve uygun yollarla ifade etmesi? atılganlık olarak tanımlanmaktadır.

Lazarus (1973) atılgan davranışın dört ayrı tepki sınıfı içinde bölünmüş olduğunu göstermiştir; Hayır diyebilme yeteneği,

Dilekte bulunma ve rica etme yeteneği,

Olumlu ve olumsuz duygularım ifade etme yeteneği,

Genel konuşmaları başlatma, sürdürme ve sonlandırma yeteneği.

Atılganlığın davranışsal boyutu; hakkını savunma, ricaları istekleri belirtme ve geri çevirme, selam verme ve alma, sevgi ve şefkati ifade etme, kendi fikirlerini belirtme, haklı öfke ve sıkıntıyı ifade etme şeklinde belirtilebilir. Kişisel boyutu ise arkadaşlar, tanıdıklar, eş, anne-baba, çocuklar, yabancılar gibi bireylerle olan ilişki şekli olarak vurgulanmaktadır. Atılganlıktan yabancı kaynaklarda kişisel etkililik olarak da söz edilmektedir. Yani atılgan olan birey çevreyle daha etkili bir iletişim kurar. Ne kendinden ödün verir, ne de başkalarının hakkını çiğnemeye yönelir.

Temel Atılganlık

Atılganlığın bu biçimi, inançların, duyguların ve düşüncelerin, basit ve net bir biçimde dile getirilmesidir. Genellikle, ?Ben … istiyorum.? ya da ?Ben ? hissediyorum.? şeklinde cümleler kurmaktır.

Empatik Atılganlık

Atılganlığın bu biçimi, etkileşimde olduğunuz kişiye karşı duyarlı olmaktır. Genellikle iki aşaması vardır: Birincisi, karşıdakinin içinde bulunduğu durumu ve duygularını anlamak; ikincisi ise, kendi hakkınızı da kollayan bir biçimde, bu anlayışı dile getirmektir. Örneğin; ?Gerçekten çok meşgul olduğunu biliyorum ama ilişkimizin senin için de önemli olduğunu hissetmek istiyorum. Bu nedenle, senden bana, yalnızca ikimizin beraber olabileceği bir zamanı ayırmanı istiyorum.? gibi.

Atılgan davranışın özellikleri:

Kendine ifadeye dayalıdır. Başkalarının hakkına saygı göstermektir. Dürüstlüktür. Dolaysız ve kesindir. Bir ilişkide her iki tarafın eşitliğine ve yararına güdümlüdür. Duyguların, hakların, gerçeklerin, görüşlerin, ricaların ve sınırların söze dökülmesidir. İletilmek istenen mesaj için göz teması, ses, vücut duruşu, yüz ifadesi, mesafe, zamanlama ve dinleme gibi dil dışı öğelerden yararlanmaktadır.Toplumsal sorumluluk üstlenmektedir.

Atılganlık kişiye neler kazandırır?

  • İletişim becerilerini geliştirir.
  • Kendine güveni artırır.
  • Kişisel memnuniyet kazandırır.
  • Başkalarının size saygı duymasını sağlar.
  • Karar verme becerinizi geliştirir.

Hakkında İdris Gündüzalp

PdrGünlüğü sitesinin kurucu ve editörü olarak yaklaşık 6 yıldır burada yazıyorum. Uzmanlığım çocuk ve ergen psikolojisi olmakla beraber temel amacım mesleğimiz için faydalı paylaşımlarda bulunmaktır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir